ازدواجهای سیاسی در ایران
از قاجاریه تا اکنون
13 دي 1386 ساعت 23:01
مرجع : پایگاه خبری صدرا-ارگان غیر رسمی اصولگرایان منتقد دولت
در میان همه انواع ازدواج از فامیلی، گروهی و قبیلهای گرفته تا انواع سنتی و مدرن آن شاید بتوان ازدواج سیاسیون یا ازدواجهای سیاسی به شکلی متفاوت یاد کرد. در این بین عقد و ازدواج آقازادهها یا فرزندان شخصیتها و مقامات کشور از اهمیت و جذابیت بیشتری برخوردار است.
در تمام کشورهای دنیا، مسئولان کشور در تیر رس توجه بیشتر افکار عمومی هستند به طوری که مردم ازدواج، تولد و روابط عادی، غیر متعارف و عجیب و غریب سیاسیون و وابستگان آنها به دقت دنبال میکنند.
ازدواجهای سیاسیون مساله عجیبی نیست اما در هر نظام سیاسی بسته به تسلط افکار محافظه کار یا میانه رو این مساله از ابعاد متفاوتی برخوردار است. تاثیر پارادایم مسلط هر نظام سیاسی در افشا یا مخفی کردن ازدواج یا روابط زناشویی سیاسیون یا اطرافیانشان تا بدانجاست که تا به امروز کمتر اطلاعات موثقی درباره کیفیت و نحوه ازدواج این افراد منتشر شده است.
معمولا سیستمهای فکری سیاسی وابسته به جریانهای محافظه کاری کمتر حاضرند اطلاعات منحصر به فرد شخصی از زندگی زناشویی خود و فرزندانشان را در معرض کنکاش افکار عمومی قرار دهند، چرا که معتقدند این مسایل امور شخصی افراد تلقی شده و تفحص در باره آنها درست نیست.
اما از دگر سو در برخی نظامها، سیاسیون با مطرح کردن زندگی شخصی خود و رنگ و لعاب دادن به برخی زوایای روابط شان تلاش میکنند که در میان افکار عمومی از مقبولیت و اعتبار نسبی برخوردار شوند. مثلا در یکی از رقابتهای انتخاباتی در غرب، یکی از کاندیداها خود را اینگونه به حضار معرفی کرد: من در نهایت فلاکت بزرگ شدم و در اوج نداری ازدواج کردم اما همسر خود را دوست دارم و به زندگی خود افتخار میکنم.
از یک منظر شاید بتوان آنچه را که ازدواجهای سیاسی – مصلحتی نامیده میشود را نیز در زمره انواع متفاوت ازدواج قرار داد.
نگرش مصداقیتر به ترتیب و روند ازدواجهای سیاسی در ایران با نگاهی تاریخی به روند وقوع آنها نشان میدهد که اساسا این امر امروز از دوران قاجار تا دوره فعلی از افزایش قابل ملاحظهای برخوردار بوده است.
در آن دوران نگرش به مساله ازدواج به شدت مصلحتی و برخاسته از انگیزههای سیاسی بوده مثلا خواهر ناصرالدین شاه عزتالدوله ابتدا با امیرکبیر و پس از توطئههای سیاسی متعاقب آن به عقد میرزا آقا خان نوری عامل انگلیس در آمد.
ازدواجهای درباری – اشرافی از سابقه طولانی در تاریخ ایران برخوردار است و حتی در میان سران خاندان سلطنتی و فرزندان آنها این موضوع به شدت رواج داشته است. با این حال نمی توان صرف سابقه تاریخی بد اینگونه ازدواجها، آنها را از اساس مردود دانست.
نگرش منفی به ازدواجهای سیاسی بیشتر از آنکه متاثر از نگاه اشرافی به بی بند و باری در انجام مراسم باشد برخاسته از جهت گیری و انگیزههای بعضا ناگفته ای است که در این میان وجود دارد. به عنوان مثال در رژیم گذشته خاندان سلطنت به شدت نگران مراودات بیرون از چارچوب فرزندان دختر و پسر با افرادی خارج از محدوده نهاد سلطنت بودند.
ازدواج توطئه یا توطئه ازدواج؟
نمونه این امر مراودات غیر عادی اعضای سلطنتی در انگلستان به قصد ازدواج است که حتی ممکن است به قیمت از دست دادن جان یا توطئههای برنامه ریزی شده تمام شود. مصداق این قضیه پرنسس دایانا و مراودات عشقی وی با یک پزشک پاکستانی و یک فرد مصری و پا فشاری اش به تداوم این روابط بود که در نهایت به یک تراژدی منتهی شد.
در آمریکا بنا به روایت محققان سیاسی ازدواجهای سیاسی در میان طبقه حاکم کمتر دیده شده است. اما با این حال تعلقات حزبی به هریک از دو حزب جمهوریخواه و دموکرات به وقوع برخی ازدواجهای حزبی منجر شده است.
در ایالات متحده به این لحاظ که معمولا تجار و سیاسیون در دانشگاههای خاص به تحصیل میپردازند آشناییهای در خلال تحصیل در برخی موارد به ازدواج منجر میشود. مثلا افرادی که در دانشگاه yale درس میخوانند به خاطر آنکه بیشتر آنها بعضا در مناصب سیاسی و کلیدی آمریکا عهده دار مسوولیت میشوند قبل از احراز هر گونه پست با یکدیگر آشنا شده و ازدواج میکنند.
هیلاری رادهام به عنوان کارآموز در دوره ریاست جمهوری نیکسون در کاخ سفید کار میکرد اما وی با هم کلاسی اش بیل کلینتون دانشجوی حقوق که مدتی هم شاگرد خواربار فروشی بود در دانشگاه آشنا شد و ازدواج کرد.
رییس جمهور فعلی آمریکا نیز پس از یک ماجرا جویی عشقی و شکست در آن از طریق یک دوست به خانم کتابداری معرفی شد که پدر دختر یک بساز و بفروش بود. دبلیو بوش با آنکه خاندانش به شدت سیاسی و حزبی بودند خودش همسرش را انتخاب کرد و شخصا اعتراف کرد که در بدو امر رقابت و ستیزه پنهانی میان عروس و مادر شوهر وجود داشت که به تدریج بهبود یافت.
سریال ازدواجهای جنجالی سارکوزی رییس جمهوری فعلی فرانسه نیز جالب است. او ابتدا با دختر یک داروساز ازدواج کرد. اما پس از مدتی از وی جدا شد. سپس با سیسیلیا که مدل مد بود ازدواج کرد.
سیسیلیا وقتی شنید نیکلا سارکوزی روابط نامناسبی با برخی خانمها برقرار کرده از این قضیه عصبانی نشد اما در تلافی این عمل چند وقت بعد با یک مرد مشهور آمریکایی مراوداتی را برقرار کرد که به شدت به نیکلا برخورد و باعث شد که سارکوزی تکلیف سیسلیا را که یک پسر 10 ساله هم از او داشت، یکسره کند.
سارکوزی پس از این شکست در ایتالیا با کارلا برونی آواز خوان 39 ساله که او نیز در کار مد لباس است، آشنا شد و برای سومین بار ازدواج کرد.
عشقهای عربی؛ پادوهای اجیر شده
در نظام کشورهای عربی ازدواجها به شدت سیاسی و تحت تاثیر ملاحظات و علقههای قومی است. در اکثر این کشورها شاهزادهها به علت در اختیار داشتن منابع مالی عظیم کار چاق کنها و پادوهایی را برای خود در اختیار دارند که در ازاء مبالغی زنان و دختران از ملیتهای متفاوت را در اختیار آنها میگذارند و به این ترتیب روابط قبل از ازدواج در بسیاری از موارد در بین شاهزادگان جوان مشاهده میشود.
درحکومت صدام حسین، وی به اصرار خیرالله طلفاح دایی اش با ساجده دختر دایی خود ازدواج کرد که به قول خود صدام این ازدواج کاملا سیاسی بود و از فردای عقد این دو، اختلافات و درگیریها میان زن و شوهر آغاز شد. صدام در خلال زندگی زناشویی اش روابط بسیار گسترده ای با مجموعه ای از زنان و دختران داشت که این امر نارضایتی شدید ساجده را در پی داشت و در حاد ترین شکل آن، وی پس از افشای یکی از این روابط قصر صدام را ترک كرد و به منزل پدرش بازگشت که ماجرا تا حد یک بحران خانوادگی پیش رفت.
پسر صدام، عدی نیز روابط نامشروع متعددی با دختران عراقی که کارچاق کنهای خاصی برایش فراهم میکردند، داشت و در نهایت پس از ترور و علیل شدن در سال 1996 و نشستن برروی ویلچیر با دختر رییس پارلمان عراق ازدواج کرد.
ازدواجهای درون تشکیلاتی!
بدترین نوع ازدواجهای سیاسی که به شکلی کاملا برنامه ریزی شده بوقوع میپیوندد در میان اعضای گروهک منافقین رخ داده است.
از این ازدواجها با عنوان ازدواجهای درون تشکلیلاتی یاد میشود. در اوایل انقلاب فیروزه بنی صدر، دختر اولین رییس جمهور ایران با مسعود رجوی سر کرده گروهک تروریستی منافقین ازدواج کرد و پس از مدت کوتاهی از وی جدا شد.
رجوی پس از آن بارها و به دفعات تحت عنوان ازدواجهای سیاسی و طی اقداماتی نفرت انگیز با همسران اعضای گروهک منافقین تحت نام مصلحت تشکیلات ازدواج کرد.
پس از انقلاب؛ رویکردی ارزشی و انسانی
پس از انقلاب و با استقرار نظام جمهوری اسلامی، گفتمان ارزشی و اعتقادی و همکاریهای انقلابی و نهادی افراد تا حد زیادی در وقوع برخی ازدواجها تاثیر داشت. این در حالی است که بیشتر دست اندرکاران میانسال نظام ، قبل از انقلاب ازدواج کرده بودند اما روند جدیدی از ازدواجها در جمهوری اسلامی و در میان سیاسیون کشور ایجاد شد که اشاره به برخی از آنها خالی از لطف نیست.
ازدواج میر حسین موسوی و زهرا رهنورد در شرایطی انجام شد که میر حسین موسوی آن زمان در قسمت سردبیری روزنامه جمهوری اسلامی کار میکرد و زهرا رهنورد که دغدغه چاپ کتابهایش را داشت از این طریق با وی آشنا شد. خانم رهنورد بعدها به ریاست دانشگاه الزهرا رسید و میر حسین موسوی در حال حاضر رییس فرهنگستان هنر است.
شهید رجایی رییس جمهور ساده زیست اوایل انقلاب نیز با عاتقه صدیقی همسرش زندگی زناشویی خود را آغاز کرد. خانم صدیقی میگوید: در دوران نامزدی با ایشان درباره خصوصیات رفتاری مان صحبت میکردیم، رجایی عصبانیت خود را در خانه با یک قطعه شعر ابراز میداشت و زمانی که در خرید خیلی معطل میکردم با سکوت و رفتار خشک و متین موضوع را به من میفهماند.
سید محمد خاتمی رییس جمهور سابق نیز با خانم زهره صادقی خواهر زاده امام موسی صدر ازدواج کرد. وی نسبت فامیلی نزدیکی با خاندان امام موسی صدر دارد.
برادر وی محمد رضا خاتمی نیز با زهرا اشراقی نوه امام(ره) پیوند زناشویی برقرار کرده است که فرزند اینها نیز اخیرا با یکی از فرزندان صادق خرازی سفیر سابق ایران در فرانسه و برادر کمال خرازی ازدواج کرده است.
در میان سایر ازدواجهای سیاسیون در ایران وصلت تاج زاده با فخر السادات محتشمی پور و کدیور و مهاجرانی در میان اصلاح طلبان قابل توجه است.
درباره سایر خویشاوندیهای سیاسی میتوان به این موارد اشاره کرد:
ازدواج جاسبی رییس دانشگاه آزاد با خواهر آقای عباس پور نماینده تهران، وصلت موسی پور معاون پارلمانی وزیر کشور با خواهر آقای باهنر نماینده کرمان در مجلس شورای اسلامی همچنین آقای غلامعلی حداد عادل و خانم طیبه ماهروزاده و غلامحسین الهام و فاطمه رجبی، فاطمه کروبی و مهدی کروبی، حسن کامران با نیره اخوان نماینده اصفهان در مجلس هفتم پیوند زناشویی دارند.
در همین راستا بین آیت الله موسوی بجنوردی و ریاض رییس کمیسیون بهداشت مجلس هفتم رابطه پدر زن دامادی وجود دارد.
درمیان باجناقهای سیاسی نیز میتوان به این موارد اشاره کرد:
محصولی مشاور رییس جمهور با ولایتی نماینده ویژه مقام معظم رهبری در امور بین الملل، حسینی نماینده زابل با آقای کامران نماینده اصفهان و...
در پایان باید گفت که بررسی پدیده ازدواج در ایران با مد نظر قرار دادن نحوه ازدواج در طبقات مختلف جامعه از جمله در میان سیاسیون صرفنظر از نوع و گرایش سیاسی آنها از جذابیت خاصی برخوردار است. شاید بتوان گفت که دلیل و انگیزه اصلی وقوع برخی ازدواجهای سیاسی قرار گرفتن در شرایط محیط سیاسی و برخی روابط خانوادگی و گپ و گفتهای سیاسی است که در میان سیاسیون به کرات دیده میشود.
ازدواجهای سیاسی و یا چگونگی ازدواج سیاسیون فی نفسه بد نیست اما این جذابیت روابط میان سیاسیون است که به این ازدواجها رنگ و بوی خاصی میبخشد.
