داخلی » برگزيده از رسانه ها » داخلی
خشكسالی؛ توجیهی برای سوء مدیریت [عیسی كلانتری]
روزنامه همشهری-8 مهر 87
8 مهر 1387 ساعت 7:40
در سالهای گذشته خودكفایی گندم بهعنوان سیاستهای محوری وزارت جهاد كشاورزی مطرح شده و شاید بر همین اساس در سال گذشته مجری قبلی طرح گندم و وزیر كنونی جهاد كشاورزی، سهم شرایط آب و هوایی در خودكفایی گندم را تنها 5 درصد اعلام كرده بود. اما كاهش نزولات و شرایط نامساعد جوی كنونی خط بطلانی بر دیدگاهی بوده كه در 5 سال گذشته بارها از سوی مسئولان مطرح شده است.
امسال حدود 3 میلیون و 470 هزار تن گندم مازاد نیاز كشاورزان خریداری شده و با در نظر گرفتن حدود 11 تا 5/11 میلیون تن مصرف داخلی، حدود5/7 تا 8 میلیون تن كسری گندم داریم كه باید از طریق واردات تامین شود.
با این روند اگر صحبت سال گذشته وزیر جهاد كشاورزی در زمینه وابستگی 5 درصدی خودكفایی گندم به شرایط اقلیمی درست باشد، امسال باید حداكثر نیازمند واردات750 هزار تا 5/1 میلیون تن گندم باشیم. اگر صادرات 400 هزار تنی اعلام شده گندم در سال گذشته را در نظر بگیریم امسال با كاهش 9 میلیون تنی تولید گندم مواجه بودهایم.
با این روند باید مسئولان ذیربط نسبت به علل كاهش تولید و وعدههایی كه برای خودكفایی در تولید گندم محقق نشده پاسخگو باشند.
باید اعلام شود در شرایطی كه تازهترین پیشبینیهای مسئولان از تولید 5/15 میلیون تنی و خرید بیش از 5/11 میلیون تنی گندم مازاد كشاورزان حكایت داشته و سهم شرایط آب و هوایی در كاهش تولید نیز تنها 5 درصد بوده، چرا تولید به حدود 7 میلیون تن و خرید به 5/3 میلیون تن كاهش یافته و میزان تولید 8 میلیون تن كمتر از رقم پیشبینی شده بوده است؟!
امسال كاهش نزولات جوی موجب شد تا تولید 5/4 میلیون تنی سال گذشته گندم دیم، محقق شود و در خوشبینانهترین حالت به 500 هزار تن برسد.
گرچه سوءمدیریت را در پشت مسئله خشكسالی مخفی كردهاند و در سال زراعی گذشته نیز كه بهترین شرایط بارندگی در50 سال گذشته را در كشور شاهد بودیم، عملكرد گندم آبی كمتر از سالهای زراعی گذشته بوده است.
در سال گذشته حدود 10میلیون و 800 هزار تن گندم آبی خریداری شد كه بهدلیل رعایت نكردن تناوب كشت و سایر مشكلات میزان كشت در هر هكتار 200كیلوگرم كمتر از سال زراعی قبل از آن بوده است.
سال گذشته وزیر جهاد كشاورزی و معاون وی در سیمای جمهوری اسلامی ایران سهم اقلیم در تولید را تنها 5درصد اعلام كرده بود، اگر این میزان تاثیر شرایط جوی در تولید را با پیشبینی 5/11میلیون تنی تولید بپذیریم باید كاهش 600 هزار تنی تولید بهدلیل كاهش بارندگی و خرید 10 میلیون و 900هزار تنی گندم را شاهد باشیم.
پرسش مطرح آن است كه چرا با وجود این دیدگاه اكنون تنها 5/2 میلیون تن گندم خریداری شده است؟! در واقع بخش عمده این كاهش تولید ناشی از سوء مدیریتی بوده كه در سایه خشكسالی توجیه شده است.
از سوی دیگر سیاست خودكفایی در تولید گندم موجب شد تا اقتصاد كشاورزی كشور بههم بریزد. پس از آنكه قیمت گندم بعد از سال 80 تا 85 بهصورت جهشی افزایش یافت، افزایش سطح زیر كشت گندم باعث كاهش سطح زیر كشت سایر محصولات شده و با ثابت ماندن یا كاهش عرضه و افزایش تقاضای سایر محصولات، قیمت آن افزایش یافته و موجب شد تا نظام اقتصادی كشور با افزایش قیمت مواد غذایی با بحران مواجه شود.
این مشكلات پدیده پس از تصمیمگیری برای خودكفایی بدون سرمایهگذاری گندم بوده و موجب شده تا تنها سطح زیر كشت تغییر كرده و مشكلات كنونی ایجاد شود كه به تبع آن امكان رعایت تناوب كشت وجود نداشته و عملكردها كاهش پیدا میكند.
* دبیركل خانه كشاورز
