ما با جنگ مداوم نمیتوانیم به نتیجه برسیم. هنوز درباره برخی كلمات مثل «مرعوب نگردید»، «تسلیم نشوید» و... تفاهم نكردهایم. نمیتوان با تحكم و داد به دنیا چیزی را فهماند، بلكه باید آرام آرام با منطق با دنیا برخورد كرد. ما به یك سیاست خارجی خوب نیاز داریم، نه آنكه حرفهایی بزنیم كه تكبیر آفرین باشد یا درشت گویی كنیم. مرز بین تعامل تقابل و تسلیم چیست؟ آیا ما توانستهایم در این واژهها به تفاهم برسیم؟ يك روز وقتي ما در آژانس حرف ميزديم صداي همه بلند ميشد، آنها ميگفتند البرادعي را راه ندهيد چرا كه وي جاسوس است اما الان البرادعي مسلمان شده است و آدم خوبي است. آن زمان ارتباط با آژانس جاسوسي بود اما الان ارتباط با آژانس مثبت است....
شهابنیوز ـ «حسن روحانی» دبیر اسبق شورای عالی امنیت ملی و رئیس فعلی مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، روز چهارشنبه روایتی بکر و ناگفته از روند تدوین سند چشمانداز بیست ساله و دیدگاههای مختلف کشور پیرامون سیاست خارجی مطرح کرد. روایتی که توسط اغلب خبرگزاریها و سایتهای دولتی تحریف یا سانسور شد.
به گزارش شهابنیوز به نقل از خبرگزاریهای داخلی، دكتر حسن روحانی ی سخنانی در «كنفرانس ملی چشم انداز 20 ساله و الزامات سیاست خارجی توسعه گرا» گفت: یكی از كمبودهایی كه لااقل بعد از پایان دفاع مقدس در كشور احساس میشد، تدوین استراتژی ملی برای كشور بود تا تمام راهبردهای اقتصادی فرهنگی سیاسی و امنیتی از این استراتژی ملی نشات گیرند.
نماینده مقام معظم رهبری در شورای عالی امنیت ملی ادامه داد: جلسات فراوانی در این رابطه در سالهای 69 و 70 در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی برگزار شد، شاید بیش از 40 تا 50 جلسه و با حضور همه مسوولان و به تناسب از همه وزرا و نخبگان دعوت شد تا در این جلسات حضور یابند. نتیجه این جلسات چیزی بود كه در روزنامهها و دانشگاهها تحت عنوان بحث رشد محوری و یا بسط محوری و یا حفظ محوری بود. یعنی این سوال اساسی كه استراتژی و دغدغهی اصلی ما چیست؟ حفظ خودمان و صیانت از نظام و كشور است یا اینكه كشوری توسعه نایافته باشیم و یا باید به یك توسعه جامع دست پیدا كنیم و یا اینكه صدور پیام انقلاب در منطقه و جهان را در دستور كار قرار دهیم كه هر یك از این نظرات طرفدارانی داشت.
روحانی گفت: ما بین حفظ و رشد محوری نتوانستیم به نتیجه برسیم نیمی طرفدار حفظ محوری و نیمی طرفدار رشد محوری بودند و نیمی میگفتند هم چنان دغدغه اصلی ما توطئهها و خطرات است و به جای این كه به فكر توسعه و رشد باشیم باید به حفظ خود بیاندیشیم. البته اگر این منطق درست باشد كشوری كه دغدغه اصلیاش حفظ است نمیتواند در پی رشد و توسعه باشد. كشورهایی بودند كه هم چنان دغدغهشان حفظ محوری بوده است. از دوران حزب بعث در عراق صدام تمام سرمایهاش را در جهت تجهیز یك ارتش قوی صرف كرد و چگونه از خود دفاع كند و یا چگونه حمله كند. از سویی كشورهایی بودند كه دغدغه اصلیشان توسعه بوده است. از جمله كشورهای جنوب شرقی آسیا. از این جمله میتوان چین را مورد مثال قرار داد كه در سالهای گذشته از دغدغه حفظ به دغدغهی رشد تغییر مسیر داده است.
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه با اشاره به اینكه در آن مقطع مسوولان دفاعی و امنیتی و برخی مسوولان سیاسی میگفتند باید حفظ محور باشیم و اساس استراتژی ما را قدرت تشكیل دهد افزود: در مقاطعی هست كه قدرت و توسعه در كنار هم قرار میگیرند و یا یكی مبنای دیگری میشود. اما اینكه در فكر قدرت هستیم یا توسعه دو مقوله متفاوت است؛ باید یكی را برگزینیم.
روحانی ادامه داد: در شرایطی كشور چارهای جز انتخاب قدرت را ندارد یا بالعكس. بعد از جنگ جهانی دوم بسیاری از كشورهایی كه از جنگ فارغ شده بودند استراتژی توسعه را انتخاب كردند و برخی كشورها كه هم چنان نگران بودند استراتژی قدرت را برگزیدند.
نماینده مقام معظم رهبری در شورای عالی امنیت ملی همچنین با بیان اینكه مجمع در اوایل دهه 80 در دولت گذشته تصمیم بسیار مهمی را اتخاذ كرد اظهار داشت: اگر بگوییم سند چشم انداز 20 ساله چیزی شبیه استراتژی ملی است بیراه نگفتهایم. در واقع مجمع تشخیص مصلحت نظام و رهبری انقلاب برای ادامه راه كشور مسیر"توسعه" را برگزید.
وی گفت: در متن سند چشم انداز میخوانیم كه در سال 1404 ایران كشوری توسعه یافته است و امروز بعد از گذشت چند سال از سال 84 كه سند چشم انداز مبنا قرار گرفت واقعا باید بپرسیم آیا همه این سند را قبول دارند؟ ترس من این است كه چشم انداز به یك شعار تبدیل شود این خطر اصلی است.
وی تصریح كرد: در كشور ما تا به حال تجربه یك برنامه 20 ساله وجود نداشته است معمولا كارهای ما در ایران فصلی است حتی سالانه هم نیست؛ مشكل كار ما اینجاست.
رییس مركز تحقیقات استراتژیك مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه اظهار داشت: اگر بتوانیم اول ایمان بیاوریم و همه آن را قبول كنند، البته نه به زبان، میتوانیم موفق باشیم. خیلی مهم است كه در همه كارها تابلوی اصلی برای ما توسعه باشد.
روحانی همچنین با بیان این اعتقاد كه من هنوز در اذهان برخی از نخبگان و مسوولان این تردید را میبینم كه میان قدرت و توسعه هنوز انتخاب نكردهاند افزود: درست است؛ چشم انداز 20 ساله این مشكل را حل كرده و گفته است كه مسیر ما توسعه است، اما در عین حال نحوه نگارش چشم انداز به گونهای است كه ممكن است وسوسه انگیز باشد. و این باعث شود كه بسیاری در جامعه هنوز به این سند ایمان نیاورده باشند، بنابراین اول باید ایمان بیاوریم اگر ایمان آوردیم آن وقت به عزم ملی نیاز داریم و در این راه همه باید بیایند.
روحانی گفت: ملت 70 میلیونی ایران باید برای اجرای این سند به صحنه بیایند؛ چرا كه داریم به ایران 1404 و توسعه یافته نگاه میكنیم اگر بناست 70 میلیون جمعیت به صحنه بیایند، شما نمیتوانید كرامت این 70 میلیون را مورد تهدید قرار دهید باید تك تك آنها را محترم بدانید نمیتوان 100 نوع تقسیم بندی در ساختار جامعه صورت داد. اگر بخواهیم به اهداف چشم انداز برسیم باید 70 میلیون ایرانی دست به دست هم بدهند.
وی گفت: حتی اگر یك نفر را از این محیط خارج كنیم به اندازه یك نفر نیروی ما كاهش خواهد یافت. اجرای سند چشم انداز نیاز به عزم یك گروه و جناح حزب سیاسی ندارد، در این صورت نمیتوان در كشور توسعه ایجاد كرد. ما عزم ملی میخواهیم كه لوازم خود را دارد؛ بر این اساس باید همه احساس كنند در این حكومت سهیم و شریك هستند.
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه سخنانش با بیان اینكه ما به دولت كارآمد نیاز داریم، اظهار داشت: منظور من دولت به معنای عام است ما باید مجلس قوه قضاییه و هیات وزیران كارآمد و مسوول داشته باشیم كه در پایان هر سال بگوییم آقای دولت از این چشم انداز قرار بود یك بیستم آن انجام شود اگر شده است كه چه خوب و اگر نشده است چرا؟ و در صورت نیاز به جبران بپردازیم اما متاسفانه هر فردی كار خودش را میكند. بر اساس سند چشم انداز باید رشد سالانه ما هشت درصد میشد، اما نشده است چرا؟ قدیمترها همه چیز را به گردن نفت میانداختند، اما این بهانه از ما گرفته شد و امروز قیمت نفت بالای 90 دلار رسیده است میترسم بگویند نفت چون گران شده است نمیشود كاری كرد.
نماینده مقام معظم رهبری در شورای عالی امنیت ملی تاکید کرد: در صورتي به اهداف چشمانداز ميرسيم كه تورم يك رقمي باشد ولي الان تورم بالاي 20 درصد است. مركز تحقيقات و مجلس نرخ تورم را 24 درصد اعلام كرده است، بايد نرخ بيكاري زير 10 درصد باشد، رشد سرمايهگذاي هم بايد توسعه پيدا كند.
روحانی گفت: ما مشكلات اساسی و زیر بنایی داریم در صورتی میتوانیم به اهداف سند برسیم كه تورم یك رقمی باشد و بیكاری تك رقمی و رشد سرمایهگذاری افزایش یابد اگر همه اینها دست به دست هم بدهند به اهداف خواهیم رسید.
رییس مركز تحقیقات استراتژیك مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه با اشاره به این مطلب كه ما ناامید نسبت به رسیدن به نتایج چشم انداز نیستیم اظهار داشت: اما تجربهی این دو سه سال تجربه خوبی برای ما نبوده است ما برای رسیدن به سند بیست ساله به سهم مشترك نیاز داریم. باید از كلمه توسعه این سهم مشترك ایجاد شود و نیز از این كه میگوییم ایران باید كشور اول در منطقه باشد شاخصهای مشتركی ارایه كنیم. نمیشود در زبان یك جور حرف زد، اما در عمل ناهماهنگ بود.
روحانی در ادامه با طرح این سوال كه الان در سند چشم انداز 20 ساله كجا هستیم گفت: بیتردید ایران كشوری است با انگیزه قوی برای دفاع از خود و اهداف و آرمانهای ملی و ملتی بزرگ كه برای حفظ منافع حیاتی و منافع ملی حاضر به ایثار و فداكاری و از خودگذشتگی است. ایران كشوری است كه به رغم تنوع در خور فرهنگها و گویشها، وحدت ملی دارد و با توجه به جایگاهی كه رهبری نظام در میان مردم دارد تلفیق رهبری دینی و سیاسی را در ایران شاهدیم.
وی ادامه داد: ایران دارای نفوذ در كشورهای منطقه و تاثیر گذار در صحنه بینالمللی است. همه كشورها نفوذ ایران در عراق افغانستان لبنان و كل منطقه را قبول دارند و ما به لحاظ ژئوپلتیك و ژئو اكونومیك و ژئو استراتژیك كشوری ثروتمند هستیم، اما در عین حال از لحاظ علمی و فناوری و صنعت جایگاهی متوسط داریم.
وی تصریح كرد: یك روزی بود كه از لحاظ صنعتی مونتاژ كننده خوبی بودیم. در مرحله بعد كپی ساز خوبی شدیم.
دبیر اسبق شورای عالی امنیت ملی كشورمان در ادامه گفت: ما سانتریفیوژها را كپی سازی كردیم و كار دقیق و ارزشمندی بود. امروز ایران نسبتا كپی كننده خوبی شده است اما هنوز راه زیادی دارد تا طراح و صنعتگر شویم ما در فناوریهای پیشرفته خوشبختانه از رشد و پیشرفت خوبی برخوردار هستیم.
وی گفت: ملتی كه خودباور است خوب است، اما باید نسبت به آنچه كه با آن روبرو هستیم واقع گرا تر باشیم. ملت ایران باسابقه و فرهنگ غنی و با استعداد و دارای جغرافیای ارزشمند و تجربهی ایستادگی در جنگ 8 ساله و توطئههای قدرتهای بزرگ است، اما در علم و دانش از كیفیت آموزشی خوبی برخوردار نیستیم ما دانشجو زیاد داریم اما كیفیت آموزشی در دانشگاههایمان چگونه است؟ الان مانند شعب بانكها در همه روستاها دانشگاهها هم شعبه زدهاند، نكند در علم هم كپی ساز شویم. تولید علم سختتر از تولید صنعت است. جنبش نرم افزاری كه شعار آن را میدهیم آیا تحقق یافته است؟
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه با بیان اینكه جهان امروز در زمینه دستیابی به فناوریهای سطح بالا در حال جهش است و دنیای امروز دنیایی است كه فناوریهای پیشرفته را به راحتی در اختیار دیگران قرار نمیدهد، گفت: آنها این فناوریهای پیشرفته را انحصاری متمركز و توام با بخل در اختیار دارند اگر احساس كنند كشوری میخواهد سایر بازیگران را حذف كند علی القاعده در برابرش میایستند و فشار وارد میكنند.
روحانی تاكید كرد: اگر ما نتوانیم به طور مستمر دسترسی به علوم و فناوریهای نو را داشته باشیم نمیتوانیم به شكوفایی اقتصادی و فناوری امید داشته باشیم. به رغم استقلال كشورها نوعی وابستگی و بستگی در سراسر دنیا حس میشود.
وی تصریح كرد: كشورهای در حال توسعه با تدبیر و نقشه سعی دارند با جهان صنعتی و پیشرفته ارتباط داشته باشند تا علم و فناوری را از آنها دریافت كنند، دنیای امروز به سمت تبادل، وحدت و نزدیكی بیشتر پیش میرود.
روحانی همچنین اظهار داشت: در این بین ما به یك سیاست خارجی خوب نیاز داریم، نه آنكه حرفهایی بزنیم كه تكبیر آفرین باشد یا درشت گویی كنیم. سیاست خارجی یعنی راه و روش سلوك با دنیا كه نتیجه آن یا تهدیدی را كم ، یا منفعتی را جلب كند.
وی در ادامه با طرح این سوال كه بالاخره ما به دنیا نیاز داریم یا نداریم؟ گفت: ما كشوری هستیم كه میخواهیم به توسعه برسیم و البته درون گرا هم هستیم. خوب این اگر شدنی است انجامش دهید، اما اگر شدنی نیست باید راهی برای تعامل پیدا كرد. در دنیا هنجارها و رفتارهایی وجود دارد البته نه به این معنا كه در برابر هنجارهای دنیا تسلیم محض باشیم اما با جنگ مداوم هم نمیتوانیم به نتیجه برسیم ما هنوز درباره برخی كلمات مثل مرعوب نگردید، تسلیم نشوید بایستیم به دنیا بفهمانیم تفاهم نكردهایم. نمیتوان با تحكم و داد به دنیا چیزی را فهماند، بلكه باید آرام آرام با منطق با دنیا برخورد كرد.
وی ادامه داد: مرز بین تعامل تقابل و تسلیم چیست؟ آیا ما توانستهایم در این واژهها به تفاهم برسیم؟ یك روزی وقتی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی صحبت میكردیم در روزنامهها میگفتند اینها دارند اسرار نظام را بیرون میبرند. یك روز میگفتند البرادعی را به كشور راه ندهید روز دیگر میگفتند هر چه كه البرادعی بگوید درست است. در حالی كه برخی معتقد بودند این آقای البرادعی پدرش پالاندوز است و نباید به او این قدر بها داد. ما هنوز نتوانستیم به یك تفاهم با هم در این مسایل برسیم یك بار میگفتند با این غرب كافر ننشینید و حرف نزنید اینها خائن هستند، یك روز هم گفتند این جاسوسهای غربی چه آدمهای خوبی هستند و چه گزارش خوبی دادهاند. يك روز وقتي ما با آژانس حرف ميزديم صداي همه بلند ميشد، آنها ميگفتند البرادعي را راه ندهيد چرا كه وي جاسوس است اما الان البرادعي مسلمان شده است و آدم خوبي است. آن زمان ارتباط با آژانس جاسوسي بود اما الان ارتباط با آژانس مثبت است. علت این تضادها چیست؟ ما خودمان هنوز به یك تفاهم نرسیدیم كه تعامل یعنی چه؟ در سمت چشم انداز از تعامل سازنده و موثر نام برده میشود خوب معنی این چیست؟
وی ادامه داد: بعضیها فكر میكنند در سیاست خارجی دایم باید اعلام مواضع كنیم اما آیا مذاكره و مبادله افكار را هم نیاز داریم یا نه؟ آیا راه برای چانه زنی وجود ندارد؟ البته كه برخی كشورهای غربی و آمریكا با ما دشمن هستند اما پیغمبر با كفار هم معاهده امضا و صلح كرد باید شرایط موقعیت و اهداف مان را ببینیم. باید اصل زمان و مكان مورد توجه قرار گیرد این گونه نیست كه زمان و مكان تنها برای فقه باشد، بلكه برای سیاست و استراتژی و اهداف ملی هم نیاز است.
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه سخنانش با طرح سوالاتی از حاضرین در این همایش خواست تا این سوالات را در بررسیهای خود مورد توجه قرار دهند.
روحانی گفت: آیا ما حاضریم از جیب سیاست خارجی چیزی را برای توسعه خرج كنیم؟ اینكه میگوییم استراتژی ملی مان و چشم انداز بیست سالهمان بر مبنای توسعه است آیا حاضریم به این توسعه سوبسید هم بدهیم؟ آیا شرایط جهانی نسبت به جمهوری اسلامی در روزی كه سند چشم انداز به تصویب رسید این گونه بوده است و امروز چگونه است؟ آیا همكاری دنیا با ما بیشتر و بهتر شده است؟
روحانی گفت: بررسی كنیم كه سیاست خارجی كشورهای منطقه در طول چند سال گذشته با دنیا چگونه بوده است و یا در چه مواردی ما تعامل سازنده و موثر داشتیم و در چه مواردی نداشتهایم.
وی ادامه داد: ما میخواهیم برای دنیای اسلام الهام بخش باشیم. آیا همه منطقه و دنیای اسلام چشمشان به تهران و ایران است آیا مالزی اندونزی و كشورهای عربی از ایران نسخه میگیرند؟ در رابطه با الهام بخشی كجا هستیم؟ آیا ما در سیاست خارجه میخواهیم همچنان سیاست ابهام را برگزینیم یا شفافیت؟ آیا میخواهیم به گونهآی رفتار كنیم كه رفتارمان برای دنیا قابل پیشبینی باشد یا نه؟ البته قابل پیش بینی بودن یا نبودن خواصی دارد، اما فكر میكنم با تعامل سازنده و موثر پیش بینی نبودن قابل جمع نیست. آیا ما میخواهیم دنیا و منطقه از ما بترسند و یا دنیا مجذوب ما باشد و هر روز ترسناكتر باشیم یا جاذبهدارتر. ممكن است كسی به كسی احترام بگذارد از آنجایی كه از آن میترسد، چرا كه فكر میكند او چاقو در دست دارد و ممكن است كسی به كسی احترام بگذارد به خاطر اخلاق دانش و سایر خصوصیات دیگر.
وی در پایان تصریح كرد: آیا رفتار ما باید بگونهای باشد كه دنیا احساس كند ما برای نوعی از انعطاف و در مباحث چانه زنی آمادگی داریم یا نه. آیا خودمان را در دنیایی بهتر و ایران بهتر میخواهیم یا ایرانی بهتر در برابر دنیای زبون و خوار. و اینكه آیا ایران میخواهد در فضای امنیتی باشد یا غیر امنیتی؟
کد مطلب : 1528
