علیرغم اینكه پنج عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل به علاوه آلمان در زمینه تحریمهای جدید علیه ایران به توافق رسیدهاند سومین قطعنامه تحریماتی را كه ایران به علت عدم پیروی از درخواستها در راستای توقف غنیسازی اورانیوم تنبیه میكند با تصویب شدن چند هفته فاصله دارد. مثبتترین اظهار نظری كه مقامات آمریكایی میتوانند درباره بسته جدید تحریمها بگویند این است كه این تحریمها از حمایت روسیه و چین برخوردارند. البته این حمایت قیمتی دارد. انتظار نمیرود قطعنامه جدید تحریماتی نسبت به بسته تحریمهای موجود كه تهران تنها آنها را نادیده گرفته است شدت زیادی داشته باشد.
اعضای غربی شورای امنیت خواستار قطعنامهای هستند كه از كشورها میخواهد مانع ورود افرادی كه در برنامه هستهای ایران دخالت دارند به كشورشان شوند. این قطعنامه علاوه برآن برای اولین بار شامل ممنوعیت كامل تجارت در زمینه تجهیزات و فناوری هستهای غیرنظامی كه میتواند برای ساخت سلاح نیز استفاده شود میباشد. آمریكا و متحدان آن علاوه بر آن خواهان آن هستند كه از كشورهای عضو سازمان ملل درخواست شود در صورت تردید در زمینه احتمال وجود اجناس غیرمجاز، محمولههایی را كه وارد ایران شده و ازاین كشور خارج میشود بازرسی كنند؛ اقدامی كه خطر وقوع حوادث دریایی بین ناوهای آمریكایی و ایرانی در آبهای خلیجفارس را افزایش میدهد.
پیشرفت در تشدید تحریمها به موجب موقعیت ایران كه اگر چه از درخواستهای بین المللی برای توقف فعالیتهای هستهییاش خودداری كرده است اما تمایل بیشتری به همكاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی در زمینه حل مسایل مربوط به شفافسازی كه در درجه اول موجب درخواست سازمان ملل از ایران برای تعلیق غنیسازی شد نشان داده است، تضعیف شده است. انتظار میرود آژانس گزارش خود را در ماه فوریه ارایه كند و این گزارش میتواند حاوی نشانههایی از همكاریهای بیشتر ایران باشد.
مانع سیاسی مهمتری كه بر سر راه تشدید فشارها بر ایران قرار گرفت برآورد اطلاعات جاسوسی ملی آمریكا درباره برنامه هستهای ایران در سال میلادی گذشته بود. این خبر كه جامعه اطلاعاتی آمریكا معتقد است ایران در حال حاضر دارای یك برنامه تسلیحاتی هستهای فعال نیست حس ضرورتی راكه دولت جورج بوش، رییس جمهور آمریكا و رژیم صهیونیستی در استدلالهای خود در زمینه لزوم تشدید تحریمها عنوان میكردند از بین برد. بوش و سایرین تلاش كردهاند بر این مانع فایق آیند و همچنان میگویند كه فناوریهای هستهای غیرنظامی كه ایران به دنبال آن است ابزاری برای تولید تسلیحات هستهای را به این كشور میدهد.
این اظهارات در تلاش برای اعمال تحریمهای جدید، نه تنها در سازمان ملل، بلكه در اقدامات یك جانبه آمریكا به خصوص در نظام مالی بین المللی، مورد استقبال حامیان تحریمها قرار گرفت. آمریكا چند ماه پیش هرگونه تعامل با بانك ملی، بانك ملت و بانك صادرات را كه سه مورد از بزرگترین نهادهای مالی ایران است با ادعای اینكه آنها به تروریسم كمك كرده و از اشاعه تسلیحاتی حمایت میكنند ممنوع كرد. بدین ترتیب به نهادهای مالی كه با بانكهای آمریكایی ارتباط داشتند علیه انجام معاملات تجاری با این افراد و شركتهای ایرانی هشدار داده شد و در نتیجه دسترسی ایران به ابزار مالی و اعتباری در تجارتهای بین المللی كاهش یافت.
مقامات وزارت خزانه داری آمریكا مدعیاند كه این اقدامات یك جانبه در حال تاثیرگذاری است، هرچندكه اذعان دارند تعیین میزان تاثیر آنها دشوار میباشد.
آدام سرزوبین، مدیر دفتركنترل داراییهای خارجی در وزارت خزانهداری آمریكا درگفتوگو با تایم میگوید ایران در زمینه سرمایهگذاریهای تجاری خود با مشكلات بیشتری مواجه است كه این مشكلات شامل دشواری دستیابی به اعتبارنامه و یا ایجاد حسابهای كارگذار در بانكهای خارجی میباشد. انجام معاملات تجاری دربخشهای مالی یا صنعتی برای شركتهای ایرانی رفته رفته دشوارتر میشود و بانكهای معروف در سرتاسر جهان امروزه نسبت به سال گذشته احتیاط بیشتری نسبت به انجام تعاملات با ایران نشان میدهد.
اما نتایج حاصل از فشاری كه آمریكا و متحدان آن به ایران اعمال میكنند حد و مرزی دارد و اكنون كه بیش از 18 ماه از اعمال اولین قطعنامه تحریماتی سازمان ملل علیه تهران میگذرد ذخایر ارز خارجی ایران همچنان بالا است كه این حاصل درآمدهای بالای نفتی این كشور است. این به این مفهوم است كه ایران مشكل زیادی در خرید نفت و سایر كالاهای لازم ندارد و همچنان میتواند اعتبارنامه دریافت كند، حتی اگر درانجام این كار به سراغ موسسات قبلی نرود. در طول دو سالی كه آمریكا طی آن در تلاش برای اعمال تحریمهای شدیدتر علیه ایران بوده است چین كه اكنون شریك تجاری اصلی ایران است متعهد به دهها میلیارد دلار سرمایهگذاری در صنایع نفت و گاز طبیعی ایران شده است. علاوه بر آن روسیه نیز ارسال سوخت هستهای به نیروگاه اتمی بوشهر را به پایان رسانده است. آشكار است كه مجموع تحریمهای سازمان ملل و اقدامات یك جانبه آمریكا هنوز ایران را در تنگنا قرار نداده است.
بنابراین با اطمینان میتوان گفت كه جدا از اقدام نظامی كه اتخاذ آن پس از انتشار اطلاعات جاسوسی ملی آمریكا نامحتمل به نظر میرسد پایان دادن به مناقشه هستهای ایران از طریق مذاكرات یكی از عناصر سیاست خارجی است كه در سال 2009 بر روی میز ریاست جمهوری آمریكا انتظار رییس جمهور جدید را خواهد كشید.
کد مطلب : 1022
