نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » برگزيده از رسانه ها » داخلی

فصلي براي عدالت اخلاقي

جمهوری‌اسلامی-12 شهریور 87

12 شهريور 1387 ساعت 3:28

همه كساني كه بارديگر توفيق درك ماه مبارك رمضان و ورود مجدد به ضيافت الهي را يافته اند يك تكليف شخصي و يك تكليف عمومي برعهده دارند. تكليف شخصي اينست كه خداي متعال را به خاطر اين توفيق شكر كنند و تكليف عمومي اينست كه به لوازم ورود به ضيافت الهي ملتزم باشند. 

انجام تكليف شخصي شكر نعمت است كه براساس صريح قرآن كريم نعمت را افزايش ميدهد و انجام تكليف عمومي موجب گسترش فرهنگ روزه و رواج ارزشهاي مربوط به آن در جامعه مي شود. روزه داري غايتي دارد كه در قرآن كريم با تعبير « لعلكم تتقون » بيان شده است. براي رسيدن به مقام والاي تقوا تنها راه اينست كه روزه دار واقعي باشيم. 

امساك روزانه ظاهر و پوسته روزه داري است. پرهيز از گناهان نيز بهترين كاري است كه روزه دار مي تواند انجام دهد كما اينكه در كلام مبارك معصوم آمده است (الورع عن محارم الله ). با اينحال روزه فقط اين دو نيست و بطن هائي براي اين عبادت بزرگ برشمرده شده است كه نشان دهنده تناسب آن با شان ضيافت الله است. 

هرچند ممكن است براي بسياري از مردم امكان رسيدن به آن مرحله و عبور از پوسته به بطن و از بطن به بطون وجود نداشته باشد اما تلاش براي رسيدن به آن منزلگاه ها براي همه ميسر و لازم است. اصولا فلسفه ماه مبارك رمضان و ترتيب دادن ضيافت الهي همين است كه زمينه اي باشد براي تلاش مردم جهت رسيدن به آن منزلگاه ها و دست يابي به مراحلي از معنويت كه لازمه آدم شدن و آدمي زيستن و از زندگي بهائم گونه دور شدن است. 

شايد تاكيد فراوان پيشوايان معصوم بر روي آوردن به عبادت مالي در ماه مبارك رمضان در كنار روزه داري و نمازهاي مستحبي و ادعيه و شب زنده داري در اين ماه به اين دليل است كه انفاق راهي براي دل كندن انسان از جيفه و حطام دنيائي و انتقال از بهائم گونه زيستن به زندگي انساني است. فقط اين نوع زندگي است كه مي تواند وسيله ارتقا انسان به عوامل معنوي را فراهم سازد.
 
امساك و تحمل گرسنگي و تشنگي اگر با انفاق و به فكر ديگران بودن همراه باشد وسيله اي براي عبور انسان از پوسته به بطن خواهد شد. اين راهي است كه اگر ادامه يابد به مراحل و مراتب و مقامات بالاتر معنوي منتهي خواهد شد. 

از عبادت جسمي و عبادت مالي بالاتر التزامات اخلاقي است كه شخص روزه دار بايد به آنها ملتزم باشد. اينكه در روايات سخن از روزه دار بودن دست و زبان و چشم و... همانند روزه دار بودن شكم به ميان آمده تاكيدي است بر همين نكته كه الزامات اخلاقي بخش غيرقابل انفكاك روزه هستند و بدون آنها نمي توان از پوسته عبور كرد. 

اين واقعيت كه از بديهيات معارف اسلامي است چهره واقعي عبادات را نشان ميدهد چهره اي كه آشكارا عدالت اخلاقي را به نمايش مي گذارد و انسانيت را در عالي ترين مراحل عملي جايگاه در خور شان مسلمانان ميداند. پائين تر و كمتر از اين مرحله و مرتبه بهيچوجه در خور شان انسان مسلمان نيست. براي رسيدن به اين مرحله و مرتبه بايد براي حرمت انسان ها حساب ويژه اي باز شود حديث شريف « من عرف نفسه فقد عرف ربه » به درستي فهم شود با توجه به رابطه معرفت نفس و معرفت رب رفتار انسان ها با يكديگر تنظيم گردد و حقوق آحاد مردم در رفتارها و گفتارها و حتي پندارها رعايت شود. فقط از اين طريق است كه مي توان به روزه دار واقعي بودن و برخورداري از لياقت و شايستگي ورود به ضيافت الهي اطمينان حاصل كرد. 

كسي كه به اين اطمينان برسد بعد از ماه مبارك رمضان هم به عدالت اخلاقي پاي بند خواهد بود. دستور ترك غيبت و تهمت و دروغ و ساير گناهان كه البته مختص ماه مبارك رمضان نيست و براي هميشه است ولي از الزامات روزه نيز دانسته شده راهي است براي ساخته شدن انسان مسلمان و آماده شدن براي ورود به عرصه عدالت اخلاقي. انسان تا به عدالت اخلاقي نرسد در درون خود نيز احساس كوچكي مي كند. بزرگ كسي است كه گوهر عدالت اخلاقي را به وجود خود راه دهد. ماه مبارك رمضان فصلي براي رسيدن به عدالت اخلاقي است فصلي كه روح انسان در سايه عدالت اخلاقي بزرگ مي شود اما از آنجا كه انسان ها را هم بزرگ مي بيند هرگز دچار خودبزرگ بيني نمي شود.
 
فقط چنين انساني است كه مي تواند عدالت اجتماعي را بفهمد و براي برقراري آن تلاش كند نه فقط در زبان بلكه در عمل نيز.