در مورد رفتار غیردوستانه و كاسبكاری غیراخلاقی چین و روسیه در برابر كشورمان، تاكنون بسیار سخنگفته شده و مقـالات متعدد به رشته تحریر درآمده است. انتقاد از رفتار این دو شیر كاغذی در عرصه بینالمللی، محدود به طیف خاصی از سیاستمداران ایرانی نبوده است و هشدارهای اصلاحطلبان نسبت به رفتار این دو كشور، شباهت بسیار به دغدغههایی دارد كه توسط گروهی از سیاستمداران اصولگرا مطرح میشود.
از سوی دیگر، واكنش مسئولان دیپلماسی خارجی در دولت نهم در برابر این هشدارها نیز تقریباً ثابت و مشابه بوده است. این گروه از سیاستمداران با نفوذ ایرانی، كه خود را مبتكر سیاست نگاه به شرق میدانستند، هنوز هم حاضر نشدهاند به دقیق نبودن استراتژی خارجی خود، اعتراف نمایند. مسئولان دولت نهم، موضوع هستهای ایران را درصدر همه فعالیتهای سیاسی و تبلیغی خود قرار دادهاند و حتی كوچكترین اظهارنظر مثبت یك مقام خارجی در به رسمیت شناختن این حق را غنیمت میشمارند.
در مقابل، هر گام و كلام امریكا و انگلیس كه نوعی تعرض به این حق تلقی شود، واكنش شدید و به حق سران دولت نهم را به دنبال دارد. اما ظاهراً روسیه و چین، تاكنون از این شانس برخوردار بودهاند كه همراهی آنها با امریكا و انگلیس، واكنش چندان جدی مقامات دولتی ایران را به دنبال نداشته باشد. گروهی از كارگزاران دولت نهم، در سه سال اخیر معمولاً گـام اول روسیـه و چیـن یعنـی رای مثبـت به قطعنامههای ضد ایرانی شورای امنیت را نادیده گرفته اند و پس از آن به این اظهار نظر عجیب پرداختهاند كه <پیوستن روسیه و چین به تحریمهای ضدایرانی، در یك روند قانونی انجام شده و تعجب ایران را برنیانگیخته است!>
البته اینگونه اظهارنظرها از برخی مسئولان دولتی كه مایلند خود را در همه عرصهها، موفق جلوه دهند به یك <روند عادی> تبدیل شده و <تعجب مردم> را نیز برنمیانگیزد، اما بعید است آنها حاضر باشند كه پس از اظهارنظر اخیر مقامهای چین و روسیه، باز هم رفتارهای توهین آمیز این دو كشور را تحمل كنند. دو روز قبل روسیه و چین به طور همزمان قطعنامه پیشنهادی امریكا و انگلیس برای تحریم مقامات زیمبابوه را <وتو> كردند.
این مقاله فعلا در مقام ارزیابی مبانی سیـاسـی و انسـانی در تصمیم اخیر چین و روسیه نیست، اما آنچه كه نمایندگان این دو كشور در بیان دلایل استفاده از حق <وتو> بیان كردهاند میتواند تفسیر دقیقی بر رای مثبت آنها به سه قطعنامه ضدایرانی شورای امنیت باشد. دیروز نمایندگان چین و روسیه در شورای امنیت اعلام كردند <بحران زیمبابوه از مرزهای این كشور عبور نكرده و نباید آن را تهدیدی برای صلح و امنیت جهان جلوه داد تا به این بهانه، دخالت شورای امنیت در بحران آن كشور توجیه شود>!
البته همین استدلال هم، دارای اشكالات فراوان است زیرا ناآرامیهای زیمبابوه و تورم ده میلیون درصدی آن كشور، آوارگان زیادی را به كشورهای همسایه گسیل داشته است. اما اگر استدلال این دو مـدعی ابرقدرتی درست باشد، پس رای مثبت آنها به قـطعنـامـههـای ضدایرانی، مهر تاییدی بر ادعاهای امریكاو اسرائیل است و نشان می دهد كه چینیهای شكستنی و روسهای جاسوس زاده نیز مانند اربابان امریكایی و انگلیسی خود، برنامه هستهای ایران را تهدیدی برای امنیت و صلح جهانی می دانند. آنها بر همین اساس، نه تنها قطعنامههای پیشنهادی امریكا و انگلیس را وتو نكردند بلكه حتی رای ممتنع به این قطعنامه را نیز از كشورمان دریغ داشتهاند تا امریكا بتواند برجهانی بودن نگرانیها از برنامه هستهای ایران، پافشاری نماید!
استدلال دیگر روسیه و چین برای وتوی قطعنامه اخیر آن بوده است كه در اوج مذاكرات پیرامون بحران زیمبابوه، صدور قـطعنامه شورای امنیت روند مذاكرات را تخریب میكند. در حالی كه همین دو كشور در بهترین شرایط مذاكرات با ایران، به قطعنامههای ضد ایرانی رای مثبت داده اند.
قبل از وتوی اخیر، چین و روسیه در ژانویه 2007 نیز، با استفاده از حـق وتـو جلوی تصویب قطعنامه در شورای امنیت برعلیه خشونت و شكنجه در میانمار را گرفتند. در حالی كه قبل از آن وتو، به یك قطعنامه ضد ایرانی رای مثبت دادند و در فاصله آن <وتو> تا <وتو>ی دو شب قبل نیز، دوبار برای تصویب قطعنامههای شورای امنیت علیه ایران با امریكا همكاری كردند. اكنون میتوان از كسانی كه دیپلماسی خارجی خود را موفق میدانند این سوال را مطرح كرد كه <برای روسیه و چین كدام مزیت سیاسی، اقتصادی یا حیثیتی در دو كشور دیكتاتوری زیمبابوه و میانمار وجود داشته است كه آنها برای دسترسی به آن مزیتها، از حق وتو استفاده كردهاند، اما برای جلوگیری از تضییع حق ایران حاضر به اقدام مشابه نشدند؟> آیا جز این است كه نحوه تعامل ایران با كشورهای قدرتمند غربی، این توهّم را برای سران سوءاستفادهگر روسیه و چین فراهم نموده است كه در بسیاری از عرصههای سیاسی و اقتصادی، فعلا رقیب جدی ندارند و در هر صورت، از مزایای اقتصادی ایران بهرهمند خواهند شد.
متاسفانه امروزه تنها چین و روسیه نیستند كه از این رفتار و گفتار مسئولان ایرانی سوءاستفاده میكنند. بلكه كشورهایی مانند هند نیز مطمئن شدهاند كه هیچ چیز– حتی آرای متعدد ضـد ایـرانـی در مجامع جهانی– مانع گسترش روابط آنها با ایران و بهرهمندی از این خوان گسترده، نخواهد بود. در جلسه اخیـر شورای امنیت، كشور آفریقای جنوبی هم به قطعنامه امریكایی– انگلیسی، رای منفی داد درحالی كه همین كشور در هنگام بررسی قطعنامههای 1737، 1747 این فرصت را برای امریكا فراهم نمود كه از لذت قطعنامه <اجماعی> علیه ایران بهرهمند شود. رای وتوی اخیر چین و روسیه و استدلال آنها برای ایـن رای، تاكید غیرمستقیم– و شاید مستقیم– بر خطرناك دانستن برنامه هستهای ایران برای امنیت و صلح جهانی است. در ایـن شرایط آیا مسئولان دیپلماسی خارجی همچنان مایلند بر روشهای سابق خود در مواجهه با شرق و غرب عالم ادامه دهنـد و در عیـن حال زمینه بهرهمندی نامحدود قدرتهای پوشالی شرق از امتیازات و امكانات ایران را میسر سازند؟
کد مطلب : 5052
