خداحافظ رفیق! دیکتاتور الهامبخش
درباره فیدل كاسترو
30 بهمن 1386 ساعت 19:29
شهاب نیوز ـ دیکتاتور الهامبخش برای همیشه از قدرت خداحافظی کرد تا در گوشهای دنج و آرام به انتظار مرگ بنشیند. او علاقه زیادی به غواصی در آبهای كارائیب داشت. طی 49 سال در مسند قدرت بودن سخنرانیهایی كمتر از چهار پنج ساعت تا ده یازده ساعت نداشت، شوخ طبع، طناز و الهامبخش بود. اما به همان میزان، خطرناک، قدرت دوست و جانی.
«فیدل کاسترو» پارتیزان سابق و رهبر انقلابی کوبا از شب سال نوی سال 1959 با پیروزی در جنگ چریکی علیه ژنرال باتیستا، قدرت را در دست گرفت و 47 سال تمام با آمیزه ای از «کاریزما» و «استبداد»، رهبر بی رقیب کوبا باقی ماند. استیلای کاسترو بر کوبا چنان بدیهی و بیرقیب مینمود که سرانجام فقط بیماری اورا مجبور کرد که قدرت را ترک گوید. او روز سهشنبه 19 فوریه 2008 رسماً اعلام کرد که قدرت را برای همیشه کنار میگذارد و بدین طریق، آخرین موج خبری و رسانهای خود را در جهان ایجاد کرد.
فیدل کاسترو تا کنون صدها بیماری، سانحه، سوء قصد نافرجام و اتفاقات خطرناک را پشت سرگذاشته اما همیشه پس از مدتی غیبت، سالم و قدرتمند بازگشته و بر صندلی خود تکیه زده است. فیدل در یک کلام قهرمان زندهماندن است! او ركورددار فرار از 638 سوءقصد مختلف است. كمتر كسی میدانست فیدل كجا میخوابد، اکنون چه میکند و به چه چیز میاندیشد.
«فیدل» پیر در استان اورینته در شرق كوبا به دنیا آمد. خانواده او اسپانیاییهایی بودند كه به امید آیندهاى بهتر به كوبا مهاجرت كرده بودند و پدرش با سرمایهگذارى در خط آهن كوبا به كار نقل و انتقال شكر در كوبا مشغول شد و از وضعیت مالى خوبی برخوردار بود. وی در مدارس كاتولیك درس خواند و در شهر سانتیاگوى كوبا تحصیلات خود را به پایان رساند. در سال 1947 و در زمان دانشجویی به یك فعال سیاسی تبدیل شد و در اقدام سیاسى تبعیدشدگان دومینیكن براى سرنگونى دیكتاتور دومینیكن به نام رافائل تروجیلو شركت فعال داشت و سال بعد در شورشهاى مناطق و حومه شهر بوگوتا در كلمبیا شركت كرد. مهم ترین خصلت سیاسى فیدل در آن زمان عقاید و نظرات ضد آمریكایى او بود، هرچند هنوز با نام یك ماركسیست از او یاد نمیشد.
در سال 1951 فیدل به عضویت حزب اصلاح طلب ارتدوكس درآمد و از طرف حزب خود وارد انتخابات براى حضور در مجلس عوام شد. درست پیش از انتخابات ژنرال فولجنیكو باتیستا طى یك كودتاى خونین قدرت را در دست گرفت. بسیارى از گروههاى سیاسى كوبا براى مخالفت و براندازى دیكتاتورى باتیستا بسیج شدند كه در این میان فیدل رهبری 160 شورشی را بر عهده داشت. محاسبات كاسترو در این شورش درست از كار درنیامد.
فیدل و یارانش دستگیر و به جرم اقدام برای براندازی حكومت كوبا محاكمه شدند. در مدت دادگاه خود مدام اصرار داشت ثابت كند كه براى كمك به برقرارى دموكراسى چنین اقدامى انجام داده ولى با این حال مجرم شناخته و به 15 سال زندان محكوم شد. دو سال بعد، باتیستا كه قدرت خود را امن و مطمئن مى دید دستور عفو عمومى داد و زندانیان سیاسى از جمله فیدل كاسترو از زندان آزاد شدند. كاسترو به همراه برادرش رائول به مكزیك رفتند و جنبش 26 جولاى را به راه انداختند و به همراه «ارنستو چه گوارا» انقلابى آرژانتینى، ارتش انقلاب را سازماندهى و شروع به عضوگیرى كردند.
در دوم دسامبر سال 1956 فیدل و 81 مرد مسلح در ساحل كوبا پیاده شدند. به غیر از كاسترو، چهگوارا و رائول به همراه 9 نفر دیگر، بقیه كشته یا دستگیر شدند و فیدل و دیگران به كوههاى سیراماسترا رفته و عملیات جنگ نامنظم را از آنجا ادامه دادند. داوطلبان زیادى از سرتاسر كوبا به آنها پیوستند و پیروزىهایى نیز نصیب كاسترو در برابر ارتش فاقد اخلاق باتیستا شد.
دهقانان و طبقه فقرا از كاسترو حمایت مى كردند و فیدل به آنها قول اصلاحات ارضى داده بود. در حالى كه آمریكا از باتیستا حمایت مىكرد و نیروهاى دولتى با كمك هاى آمریكا مواضع انقلابى ها را بمباران سنگین مى كردند. اواسط سال 1958 مخالفان زیادى به جنبش مبارزه با باتیستا پیوستند و آمریكا كمكهاى نظامى خود به باتیستا را لغو كرد.
در ماه دسامبر نیروهاى جنبش 26 جولاى به رهبرى چه گوارا به شهر سانتاكلارا حمله كرده و شكست سنگینى به نیروهاى باتیستا دادند.
در اول ژانویه 1959 نیروهاى 30 هزار نفرى چه گوارا دولت كوبا را در اختیار گرفتند. دیگر فعالان سیاسى از حمایت مردمى برخوردار نبودند و در عوض كاسترو محبوب مردم بود. در 16 فوریه همان سال فیدل به عنوان نخست وزیر دولت جدید سوگند یاد كرد.
بلافاصله ایالات متحده آمریكا اعلام كرد دیكتاتورى در كوبا برقرار شده و خصومت خود را آغاز كرد. کاسترو اصلاحات خود را اجرا كرد و با ملى كردن منافع و دارایى هاى آمریكا در كوبا، حكومت سوسیالیست خود را آغاز كرد. بسیارى از ثروتمندان كوبا به آمریكا گریختند تا به كمك سیا دولت كاسترو را سرنگون كنند. در آوریل 1961 فراریان كوبا با كمك سیا عملیات خلیج خوكها را اجرا كردند كه شكست سختى به همراه داشت.
مخالفان كاسترو از همان ابتدا در یك نكته اتفاق نظر داشتند، اینكه این انقلاب وابسته به شخص كاسترو است و اگر او نباشد انقلاب خیلی زود شكست خواهد خورد. با همین تحلیل از اولین روزهای به قدرت رسیدن كاسترو، نقشههای مختلفی برای ترور او طراحی و اجرا شد.
شاید معروف ترین تلاش برای ترور كاسترو همان سیگار برگ معروف باشد. سیگار برگی كه دانشمندان سازمان سیا ساخته بودند و به جای تنباكو از مواد منفجره پر شده و قرار بود در صورت كاسترو منفجر شود. تیم محافظان كاسترو این طرح را هم مثل خیلی طرحهای دیگر كشف و خنثی كردند. اما سیگار برگ انفجاری تنها یكی از نقشههای ترور بود. نقشههایی كه فابیان اسكالانته رئیس سابق سرویسهای امنیتی كوبا تعداد آنها را 638 مورد ذكر كرده است. برای همین است كه خیلیها عقیده دارند نام فیدل كاسترو باید از نظر تعداد دفعاتی كه به جانش سوء قصد شده، در كتاب ركوردها ثبت شود.
اکنون فیدل جای خود را برای همیشه به رائول برادرش میدهد.رائول کاسترو، 75 ساله و عضو الیالبدل همیشگی که سرانجام قدرت در کوبا را در اختیار گرفت، بیشتر از آنکه با ویژگی شخصی اش شناخته شود، با تقابل هایش با برادرش فیدل تعریف می شود، رائول روشمند است در حالی که فیدل سریع و بدون فکر عمل می کند. رائول در عرصه عمومی و سخنرانی ها ناوارد است در حالی که فیدل همیشه در انظار عمومی می درخشد. به رائول راحت می توان نزدیک شد اما فیدل شخصیتی مرعوب کننده است.و نهایتاً؛ رائول برخلاف برادرش شخصیتی میانه رو و پویاست و برخی اصلاحات اقتصادی را پیشنهاد کرده بود که توسط فیدل رد شد.
او در پیروزی انقلاب کوبا نیز نقش موثری داشت و پیش از فیدل او بود که با چه گوارا آشنا شده بود. رائول در سمت وزارت دفاع نیز بسیار قدرتمند عمل کرد و ارتش خوبی ساخت که در تعرض آمریکا به کوبا در خلیج خوکها در سال 1961 و تعرض به حریم هوایی کوبا در اواخر 1990 نیز به خوبی مقابله کرد و پیروز شد. اما با این همه نمی توان با اطمینان پیش بینی کرد که آینده کوبا بدون فیدل کاسترو در چه جهتی پیش خواهد رفت.
تاریخ بازی های عجیبی دارد. فیدل کاسترو و چه گوارا دوست و همرزم هم بودند اما «چه» کشته شد و به قهرمان جاودان و اسطوره جنبش چپ تبدیل شد و «فیدل» ماند و رهبری مادام العمر و توتالیتر شد تا حکومت کشور کمونیست و انقلابی کوبا را به شیوه سلطنتی موروثی به برادرش واگذار کند. بسیاری از مردم کشورش و حتی دختر خود او به آمریکا، این مهد کاپیتالیسم و دشمن درجه یک کوبا پناهنده شدند.
گردآوری و تنظیم: محمد حسین ثامنی، خبرنگار خارجی «شهاب نیوز»
