از سهمیهبندی بنزین چه خبر؟!
28 بهمن 1386 ساعت 7:09
خلاصه گزارش: آماری که توسط مراجع غیر رسمی ارایه شده و حاصل یک جمع ساده از مقدار تولید و میزان واردات بنزین در سال 1386 است؛ تایید میکند که صرفهجویی چندانی صورت نگرفته است. این در حالی است که سختگیریهای اولیه به روشنی نشان داد مصرف بنزین در کشور بالقوه میتواند تا حدود 50 میلیون لیتر در روز کاهش پیدا کند. همزمان؛ شکل گیری بازار سیاه، شلوغی مجدد خیابانها، ترافیک و مسائلی که پیش از سهمیهبندی هم وجود داشت نشان میدهد که دولت در سایر شاخصها نیز توفیق چندانی به دست نیاورده است.
شهابنیوز ـ تغییر در میزان سهمیه خودروهای شخصی و عمومی و عرضه تبلیغاتی بنزین به مناسبتهای مختلف نشان از اجرای صحیح و با برنامه این طرح ندارد. ضمن اینکه برخورد مقطعی با نیازهای مردم از یک سو و مدیریت مصرف سوخت از سوی دیگر نشان دهنده ترجیح سلیقهها به جای برنامههای ملی است.
هرچند که سهمیه بندی بنزین در ابتدا شوک بزرگی را به کشور وارد کرد اما در این که سهمیه بندی بنزین گام اولیه جسورانهای از سوی دولت برای جلوگیری از مصرف بی رویه و قاچاق این فرآورده بود، تردیدی وجود نداشت. این اقدام شجاعانه امیدی را مبنی بر پایان خوش قصه پرغصه بنزین به وجود آورد. چه این که تصور میرفت علیرغم کاستیهای احتمالی، حداقل گام مثبتی در جهت صرفه جویی در مصرف سوخت برداشته شده است.
با این حال تحولات بعدی نشان داد که این امید چندان نیز به واقعیت نپیوسته است. آماری که توسط مراجع غیر رسمی ارایه شده و حاصل یک جمع ساده از مقدار تولید و میزان واردات بنزین در سال 1386 است؛ تایید میکند که صرفهجویی چندانی صورت نگرفته است. این در حالی است که سختگیریهای اولیه به روشنی نشان داد مصرف بنزین در کشور بالقوه میتواند تا حدود 50 میلیون لیتر در روز کاهش پیدا کند. همزمان؛ شکل گیری بازار سیاه، شلوغی مجدد خیابانها، ترافیک و مسائلی که پیش از سهمیهبندی هم وجود داشت نشان میدهد که دولت در سایر شاخصها نیز توفیق چندانی به دست نیاورده است.
اگر چه اجرای این طرح ملی با چنین وسعتی نیازمند فراهم شدن زیرساختهایی زمانبر است؛ اما اکنون پس از گذشت 8 ماه از آغاز طرح و با فاصله گرفتن از فضای احساسی اولیه؛ فرصت مناسبی برای ارزیابی هزینهها و دستاوردهای سهمیهبندی بنزین ایجاد شده است.
به نظر میرسد که دولت، خود بزرگترین ناقض اهدافش در سهمیهبندی بنزین بوده است. شکی نیست که سهمیه بندی بنزین در کشوری که دارای ذخایر عظیم نفت و گاز است راهکار اصولی و منطقی در درازمدت نیست. اما سئوال اینجاست؛ اکنون که این طرح حداقل آن گونه که در رسانهها اعلام شده با هدف «صرفهجویی» در دستور کار قرار گرفته است، پس چرا این هدف با هر بهانه و به هر مناسبتی نقض میگردد؟! واقعاً کوتاه شدن دوره سهمیه بندی با چه هدفی صورت گرفت؟ دادن سهمیه بنزین به استانداریها برای عرضه طبق تشخیص خود چه کمکی به صرفهجویی کرد؟ سهمیه سفر و سهمیه نوروز و 100 لیتر عیدی با چه هدفی به مردم اختصاص داده شد؟ این تصمیمات آیا حقیقتاً در راستای صرفهجویی بود؟ اگر بود، چگونه است که دولت امسال تقریباً 2 برابر بودجه مصوب مجلس بنزین وارد کشور کرد.
بایستی پذیرفت که تغییر در میزان سهمیه خودروهای شخصی و عمومی و عرضه بنزین به مناسبتهای مختلف نشان از اجرای صحیح و با برنامه این طرح ندارد. گواه این مدعا این است که چندی پیش مدیرعامل شرکت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی به صراحت مخالفت خود را با ارائه بنزین نوروزی اعلام کرد و آن را مغایر با اهداف سهمیه بندی داشت، اما ستاد تبصره 13 بدون توجه به مخالفتهای برخی مسئولان یکصد لیتر بنزین برای نوروز اختصاص داد تا خیال پر مصرفها را بیش از پیش راحت کند.
واقعاً اگر کشور با کمبود بنزین مواجه است و بودجهای هم برای واردات در دست دولت نیست؛ عرضه بنزین به مناسبتهای مختلف چه توجیهی میتواند داشته باشد. اگر هم مشکلی در تولید و واردات بنزین وجود ندارد، پس اجرای این طرح چه هدفی را پیگیری میکند؟ این تناقض زمانی پررنگتر میشود که به خاطر بیاوریم نمایندگان کمیسیون تلفیق مجلس چند هفته پیش هنگام بررسی میزان واردات بنزین در سال 1386 اعلام کردند که از دستور رئیسجمهور برای واردات بدون مجوز بنزین و هزینهای که مصروف این واردات گشته، حیرت زده شدهاند! بنابراین؛ ظاهراً از نظر «میزان واردات» و «مصرف»؛ در بر همان پاشنه یک سال پیش میچرخد. تنها چیزی که عوض شده، تحمیل سختی و دشواری بر رانندگان برای پر کردن باک اتوموبیل خود آن هم بدون هیچ دستاورد جدی و ملموسی است.
در این شرایط؛ مقاومت دولت در مقابل «عرضه بنزین آزاد» که می تواند گرهگشای بسیاری از مشکلات باشد، داستان ملالآور دیگری است. داستان غمانگیزی که یک نگرانی بزرگ را به وجود میآورد: نکند با اضافه کردن مداوم سهمیهها برای گریز از عرضه بنزین آزاد؛ کشور در مشکلی بزرگتر فرو رود تا کارشناسان دولتی در این فکر فرو روند که ای کاش اصلاً سهمیهبندی نمیکردیم!
