28 ارديبهشت 1387 ساعت 7:17
مشروعيت و سرمايه اجتماعی سرمقاله رسالت-۲۸ اردیبهشت۸۷ |
در خبرها آمده بود نتايج نظرسنجى موسسه تحقيقاتى آمريکايى “ورد اوپينين “ نشان مى دهد ميزان اعتماد مردم ايران به حکومت و دولت از متوسط اعتماد مردم ديگر کشورهاى جهان از جمله آمريکا بيشتر است. صرف نظر از جانبدارى هاى مغرضانه اين دست نظرسنجى ها، نتايج به دست آمده حاکى از تجميع سرمايه اجتماعى و صيانت از آن در سالهاى پس از انقلاب اسلامى است.
سرمايه اجتماعى حداقل در جامعه شناسى سياسى به کليه منابع نرم و هنجارهايى گفته مى شود که در حمايت از سياستهاى کلان دولت State شکل مى گيرد. مهمترين شاخص سرمايه اجتماعى ميزان اعتماد مردم به حاکمان و مشارکت عمومى در سياستگذارى ها و تصميم گيرى هاى کلان است.
سرمايه اجتماعى در جوامع مدرن محکوم به فروپاشى است و اين واقعيت در نظرسنجى اخير به وضوح نشان داده شده است.ميزان اعتماد عمومى به سياستها و برنامه هاى دولت درکشورهاى توسعه يافته و به اصطلاح دموکراتيک همچون انگليس، فرانسه، آمريکا و ... از وضع چندان مناسبى برخوردار نيست. درآمريکا بيش از 83 درصد از مردم به دولت اعتماد ندارند.
در نيجريه به عنوان يکى از کشورهاى منحصر به فرد آفريقا که ازنعمت نفت و نوعى از دموکراسى برخوردار است قريب به 90 درصد مردم از دولت خود ناراضى هستند. اين در حالى است که نيجريه در کنار ژاپن تنها کشورى است که به عنوان يک قدرت اقتصادى مهم در غرب آفريقا از تورم صفر درصد برخوردار است.
نوعا اعتقاد بر اين است که اعتماد عمومى پيوندهاى مستمرى با کارآمدى دولتها برقرار مى کند. اما به زعم راقم اين سطور بيش از کارآمدي، مقوله مشروعيت و جامعه پذيرى سياسى نظام حاکم در بارور شدن سرمايه اجتماعى تاثير دارد.يا حداقل مشروعيت سياسى مى تواند بعضى از منافذ موجود را بپوشاند. البته ناکارآمدى نظام مشروع به شکل فرسايشى در حفظ سرمايه اجتماعى خلل ايجاد مى کند و تجميع نارضايتى ها در ادامه مى تواند حيات سيستم سياسى را به خطر بيندازد.
واضح است که بخش عمده اى از اعتماد عمومى بالا در ايران به مشروعيت نظام بازمى گردد و برخى از نارضايتى ها به خصوص در موضوع مشکلات اقتصادى در سطوح تحليلى مادون مى گنجند.
البته بايد اذعان کرد با روى کار آمدن دولت نهم نگاه کلان در سياستگذارى ها به موضوع اثبات کارآمدى نظام سياسى معطوف شده و از سرمايه بزرگ اعتماد عمومى در جهت يک انقلاب اقتصادى در کشور بهره بردارى شده است. سرمايه اجتماعى در ايران يک موهبت الهى است که ازسر چشمه اعتقادات مذهبى مردم مى جوشد و در تمام مسيلهاى اجتماعى جريان مى يابد.
اعتماد عمومى به حکومت در ايران پس از انقلاب، همواره يک فرصت و در عين حال تهديد به شمار رفته است. فرصت ازآن رو که پشتوانه اى براى اثبات کارآمدى اسلام در اداره جامعه است و تهديد از آن رو که اين حمايت ها پتانسيل آن را دارد که باعث غفلت مسئولين از ضعف ها و کاستى هاى موجود شود.
و سخن آخر اينکه اگر چند سال پيش در اين کشور روزنامه هاى دوم خردادى به گزافه سخن از فروپاشى سرمايه اجتماعى مىراندند که البته شايد بخشى از آن متاثر از ضعفهاى اقتصادى، اجتماعى، فرهنگى دولت سابق بود اما امروز به اعتراف موسسات تحقيقاتى خارجى جمهورى اسلامى رتبه بالايى در جلب اعتماد عمومى داراست و پاسخگويى به مطالبات انباشته شده مردم طى ساليان گذشته اين انتظارات را در فرايند کارآمدسازى سيستم سياسى به حمايت از نظام تبديل کرده است.
نویسنده: صالح اسکندري
کد مطلب : 3358
