پروژه یارانهها، جایی برای حمایت از دولت
احمد لطفی
25 فروردين 1387 ساعت 0:55
شهابنیوزـ اخباری که این روزها درباره تصمیم دولت احمدینژاد برای حذف تمام یارانهها و نقدی کردن آن به گوش میرسد، آن قدر حساسیت برانگیز هست که مرز میان پوزیسیون و اپوزیسیون داخلی را در هم ریزد. به نظر میرسد که برای یک بار هم که شده، بخشی از منتقدان دولت نهم به جمع حامیان آن پیوستهاند و بخشی از حامیانش، منتقد شدهاند. حداقل در محافل که این گونه است.
واقعیت این است که موضوع یارانهها در دو دهه اخیر، همواره بزرگترین مشکل اقتصادی دولتها بوده است. هم دولت هاشمی رفسنجانی، هم دولت سید محمد خاتمی و هم کابینه محمود احمدینژاد با این معادله بغرنج و هزار مجهولی دست و پنجه نرم کردهاند. البته هر سه دولت نیز در مصاف با این معادله پیچیده که سدی عظیم در مقابل توسعه محسوب میشود احساس تنهایی کردهاند.
صرفنظر از مواضع سیاسی که گاه حقیقت را زیر پا له میکند و صرفنظر از شعارهای جذاب انتخاباتی، به نظر میرسد که تفاوت چندانی میان این تصمیم دولت احمدینژاد با خواستههای کابینه هاشمی و خاتمی وجود ندارد. کارشناسان اقتصادی به حق معتقد هستند که بدون هدفمند کردن یارانهها و حذف منابع عظیمی که به نام مستمندان در کام دو دهک مرفه جامعه میریزد، هیچ راهی برای ساختن یک اقتصاد پویا وجود ندارد. دولتهای پیشین الحق و الانصاف گامهای بزرگی در این زمینه برداشتند. هر چند که رقابتهای سیاسی نهایتاً پروژه هر دو دولت را ناکام گذاشت و در نهایت تنها ماندند.
اکنون که دولت محمود احمدینژاد برای دست و پنجه نرم کردن با این معادله بغرنج آماده شده، زمینه مناسبی برای شکستن این سد ضخیم به وجود آمده است. مهم این نیست که کدام رئیسجمهور یا دولت زودتر چنین نظریهای را مطرح کرده است. حتی مهم این نیست که شعارهای اولیه دولت نهم با تصمیمات فعلیاش متضاد بوده یا نبوده. مهم این است که دولت احمدینژاد آماده است حداقل گامهای اولیه برای حل این معادله هزار مجهولی را بردارد.
مطمئناً پروژه حذف یارانهها، پروژهای پر هزینه از نظر سیاسی و اقتصادی است. آغاز این مسیر حتماً تورم بیشتری را بر جامعه تحمیل میکند و انتقادات وسیعی را در میان مردم ایجاد خواهد کرد. با این حال، واقعیت این است که این پروژه مسیری محتوم و غیرقابل گریز در مقابل اقتصاد نفتی ایران است. فرقی نمیکند که چه کسی رئیسجمهور باشد یا نباشد. این پروژه بالاخره باید در اقتصاد ایران به اجرا گذاشته شود.
آقای احمدینژاد و تیم اقتصادی وی باید بدانند که پیمودن کمهزینه این مسیر بدون استفاده از تمام پتانسیل کارشناسی کشور، بسیار بسیار دشوار است. دولت نهم اگر در اجرای پروژه حذف یارانهها، هوشمندانه و مدبرانه حرکت کند در پیشگاه کارشناسان اقتصادی کشور اعتباری بزرگ خواهد گرفت. حتی اگر این پروژه هزینههایی را برای دولت در پی داشته باشد.
در مقابل، کارشناسان و منتقدان دولت نهم نیز نباید فراموش کنند که مساله حذف یارانهها مسالهای ملی و ناگزیر است. اینجا وقتی است که باید برای حمایت از یک مساله ملی آستین بالا زد. اینجا جایی است که باید از محمود احمدینژاد حمایت کرد و باید به او یاری رساند.
با این حال، یک مساله اساسی را نیز نباید از یاد برد. پروژه حذف یارانهها باید با نگاهی جامع طراحی و اجرا شود. حجم یارانههای پنهان در اقتصاد ایران به قدری عظیم است که به نظر میرسد اساساً قابل محاسبه نباشد. اقتصاد ایران معجونی از قیمت گذاریهای دولتی، مداخله در بازار ارز، مبارزه با گرانی، و خلاصه یارانه انرژی و نان و دارو و صنعت و کشاورزی و دهها یارانه دیگر است. نگاه تک بعدی به این پروژه، چیزی جز خسارت و هزینههای بینتیجه در پی نخواهد داشت.
