شهاب نيوز - متن کامل قانون انتخابات مجلس

شهاب نیوز - «عمل به نص قانون» راهکار معجزه آسایی است که نه تنها اختلافات و حرف‌ها و حدیث‌ها را به حداقل می‌رساند، که مشروعیت انتخابات و نفوذ نتایج آن را به اوج خواهد رساند. با توجه به مباحثی که طی هفته‌های اخیر پیرامون انتخابات مجلس هشتم به وجود آمده است و انتقادات برخی گروه‌ها مبنی بر دور زدن قانون از سوی برخی مجریان انتخابات؛ شهاب نیوز متن کامل «قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب 7 /9/ 1378» را با اعمال آخرین تغییرات آن منتشر می‌کند.

فصل اول - كلیات
‌ماده 1 - انتخابات مجلس شورای اسلامی برطبق مقررات این قانون انجام می‌گیرد و دولت موظف است در برگزاری انتخابات ترتیبی اتخاذ نماید‌كه پیش از پایان دوره قبل، انتخابات را برگزار نماید به طوری كه كشور در هیچ زمان بدون مجلس نباشد.
‌تبصره- مقصود از كلمه مجلس» در این قانون، مجلس شورای اسلامی می‌باشد.
ماده 2 - عده نمایندگان مجلس شورای اسلامی دویست و نود نفر می‌باشد و افزایش تعداد آن براساس اصل شصت و چهارم (64) قانون اساسی‌خواهد بود.
تبصره - از تعداد كل نمایندگان پنج نفر به ترتیب ذیل مربوط به اقلیتهای دینی می‌باشد:
‌زرتشتیان و كلیمیان هركدام یك نماینده، مسیحیان آشوری و كلدانی مجموعا یك نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هركدام یك نماینده.
‌ماده 3 - نظارت بر انتخابات مجلس شورای اسلامی به‌عهده شورای نگهبان می‌باشد. این نظارت استصوابی و عام و در تمام مراحل در كلیه امور‌مربوط به انتخابات جاری است.
ماده 4 - انتخابات میاندوره‌ای مجلس شورای اسلامی در حوزه‌های فاقد نماینده همزمان با یكی از انتخابات مذكور در اصل ششم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران انجام خواهدشد. چنانچه تعداد نمایندگان مجلس كمتر از چهارپنجم مجموع نمایندگان گردد و بیشتر از یك سال به پایان دوره نمایندگی باقی باشد و یا در مدت باقیمانده هیچیك از انتخابات مذكور برگزار نگردد انتخابات میاندوره‌ای انجام خواهدشد. [1]
ماده 5 - سرپرستان وزارت كشور، استانداری، فرمانداری و بخشداری در اجرای این قانون به جای وزیر كشور، استاندار، فرماندار و بخشدار‌خواهند بود.
ماده 6 - سنوات نمایندگی مستخدمین رسمی دولت اعم از لشكری و كشوری و سازمانها و شركتها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت، نهادهای‌عمومی و شهرداریها پس از انتخاب شدن و صدور اعتبارنامه با اعطای گروه و افزایش سنواتی مربوطه جزو سنوات خدمتی آنان محسوب خواهد شد و‌در دوران نمایندگی فقط حقوق نمایندگی را دریافت خواهند كرد[2]
تبصره - سالهای دوره نمایندگی مجلس جزء سنوات خدمت آن تعداد از نمایندگانی هم كه در طول دوره نمایندگی و یا پس از آن به استخدام‌ دستگاههای دولتی و وابسته به دولت در می‌آیند محسوب می‌گردد.

‌فصل دوم - كیفیت انتخابات
‌ماده 7 - انتخابات به صورت مستقیم و عمومی و با رأی مخفی خواهد بود.
ماده 8 - انتخاب نماینده در مرحله اول منوط به كسب اكثریت حداقل یك چهارم كل آراء و در مرحله دوم و همچنین انتخابات میان دوره‌ای با كسب‌اكثریت نسبی به هر میزان است[3]
تبصره 1- درصورتی كه آراء دو یا چند نفر از نامزدها مساوی باشد، ملاك انتخاب یك یا چند نفر از آنان، قرعه می‌باشد كه در جلسه مشترك‌هیأتهای اجرائی و نظارت مركز حوزه انتخابیه انجام خواهد گرفت. نامزدهای مذكور و یا نمایندگان آنان می‌توانند در مراسم قرعه‌كشی حضور داشته ‌باشند.
تبصره 2 - چنانچه انتخابات یك یا چند حوزه انتخابیه متوقف یا باطل گردد و یا اعتبارنامه منتخبین مورد تأیید مجلس واقع نشود، وزارت كشور‌مكلف است با هماهنگی شورای نگهبان حداكثر ظرف مدت هفتماه انتخابات مجدد را همزمان در حوزه‌های انتخابیه مذكور برگزار نماید. مهلت هفت‌ماه، از تاریخ تعیین وضعیت آخرین حوزه در بین حوزه‌های انتخابیه مورد نظر محاسبه می‌شود[4]
تبصره 3 - چنانچه به علت فوت، استعفاء و یا هر علت دیگر حوزه انتخابیه‌ای یك یا چند نماینده خود را از دست بدهد، وزارت كشور مكلف‌است ظرف مدت هفت‌ماه پس از تاریخ اعلام آن توسط مجلس شورای اسلامی با هماهنگی شورای نگهبان انتخابات را در حوزه مربوطه برگزار نماید[5]
تبصره4- پس از تأیید صحت انتخابات توسط شورای نگهبان وزارت كشور موظف است اعتبار نامه كلیه منتخبین را صادر و به مجلس شورای اسلامی ارسال نماید. پذیرش انصراف هر یك از منتخبین پس از تایید صحت انتخابات و قبل از تصویب اعتبارنامه نیز می‌بایست به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد. [6]
تبصره 5- منتخبین حوزه‌های انتخابیه كه اعتبارنامه آنان به علت عدم صلاحیت شخص در مجلس شورای اسلامی رد می‌شود نمی‌توانند در‌انتخابات همان دوره مجلس شورای اسلامی شركت نمایند. [7]
ماده 9 - چنانچه در مرحله اول برای یك یا چند نفر از داوطلبان اكثریت حداقل یك چهارم آراء حاصل نگردید، انتخابات دو مرحله‌ای خواهد شد، بدین‌معنی كه از بین نامزدهائی كه اكثریت حداقل یك چهارم آراء را در مرحله اول بدست نیاورده‌اند، فقط به تعداد دو برابر نمایندگان مورد نیاز از بین كسانی كه‌بیشترین آراء را در مرحله اول داشته‌اند، در انتخابات مرحله دوم شركت می‌كنند و در صورتی كه تعداد نامزدهای باقیمانده، كمتر از دو برابر باشد، تمام‌آنان در مرحله دوم انتخابات شركت خواهند نمود. [8]
تبصره 1- اگر تعداد نامزدهای باقیمانده مساوی یا كمتر از نمایندگان مورد نیاز باشد، انتخابات مرحله دوم انجام نخواهد شد و نامزدی كه حداقل‌یك چهارم مجموع آراء را كسب كرده باشد به مجلس راه می‌یابد
تبصره 2 - هیچیك از داوطلبان نمایندگی نمی‌توانند در بیش از یك حوزه انتخابیه خود را نامزد نمایند، در غیر این صورت نامزدی آنها كلاً باطل و ‌از شركت در انتخابات آن دوره مجلس محروم می‌گردند.
تبصره 3 - وزارت كشور با هماهنگی شورای نگهبان زمان انجام مرحله دوم انتخابات را ظرف یك ماه پس از اعلام نتیجه مرحله اول و تأیید‌صحت انتخابات توسط شورای نگهبان، تعیین و اعلام خواهد نمود.
‌تبصره 4 - همه رأی‌دهندگان مرحله دوم منحصراً در حوزه انتخابیه‌ای كه در مرحله اول انتخابات رأی داده‌اند شركت خواهند نمود و كسانی كه در‌مرحله اول در هیچیك از حوزه‌های انتخاباتی رأی نداده باشند در مرحله دوم انتخابات می‌توانند شركت نمایند.
‌تبصره 5 - در انتخابات میاندوره‌ای حوزه‌های انتخابیه هر دوره مجلس، كسانی حق رأی دارند كه در انتخابات قبلی آن دوره در همان حوزه رأی‌داده باشند و یا در هیچیك از حوزه‌های انتخابیه شركت نكرده و رأی نداده باشند.
تبصره 6- انتخابات مرحله دوم حوزه انتخابیه تهران، ری، شمیرانات و اسلامشهر در هفتمین دوره مجلس شورای اسلامی همزمان با انتخابات نهمین دوره ریاست جمهوری انجام خواهد پذیرفت[9]
تبصره 7- وزارت كشور موظف است ظرف شش ماه از زمان تصویب این قانون نسبت به نوین‌سازی شیوه‌های أخذ رأی و شمارش آراء به‌منظور دقت، سلامت و نظارت بهتر در أخذ، شمارش و اعلام نتایج و همینطور استاندارد‌سازی صندوقهای أخذ رأی در حدود اعتبارات مصوب و پس از تأیید شورای نگهبان اقدام نماید. [10]
ماده 10 - در هر مرحله انتخاباتی هر شخص واجد شرایط فقط می‌تواند یكبار با ارائه شناسنامه رأی دهد.
‌تبصره 1 - اخذ رأی در زندانها و پادگانها و بیمارستانها نیز فقط با ارائه شناسنامه می‌باشد.
‌تبصره 2 - شناسنامه رأی دهنده ممهور میگردد[11]
تبصره 3 - اخذ رأی در كلیه حوزه‌های انتخابیه كشور در یك روز انجام می‌شود و مدت آن حداقل ده ساعت است و در صورت ضرورت قابل تمدید می‌باشد. [12]
تبصره 4 - تشخیص ضرورت و مدت تمدید اخذ رأی در یك حوزه یا سراسر كشور به عهده وزیر كشور است.
‌تبصره 5 - اخذ رأی باید در یكی از روزهای تعطیل رسمی باشد.
ماده 11 - كلیه وزارتخانه‌ها، سازمانها و ادارات و نهادهای قانونی و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شهرداریها و مؤسسات عمومی موظفند‌حسب درخواست وزارت كشور، استانداران، فرمانداران، بخشداران، كاركنان و سایر امكانات خود را تا خاتمه انتخابات در اختیار آنان قرار دهند.
بدیهی‌است مدت همكاری كاركنان مذكور جزء ایام مأموریت نامبردگان محسوب خواهد شد.
تبصره 1 - در جهت اعمال نظارت بر انتخابات، كلیه نهادها و ارگانهای فوق‌الذكر موظفند حسب درخواست شورای نگهبان و هیأتهای منصوب از‌جانب آن، كاركنان خود را در اختیار آنان قرار دهند و همچنین وزارت كشور، استانداران، فرمانداران و بخشداران موظفند امكانات لازم را در اختیار آنان‌قرار دهند.
تبصره 2 - حق مأموریت كاركنان مذكور از محل اعتبارات سازمان متبوع آنان تأمین و پرداخت می‌گردد.
ماده 12 - انتخابات اقلیت‌های دینی زرتشتی، كلیمی، آشوری، كلدانی و ارامنه شمال به مركزیت حوزه انتخابیه فرمانداری تهران و ارامنه جنوب به‌مركزیت حوزه انتخابیه فرمانداری اصفهان توسط فرمانداران و بخشدارانی كه اقلیت‌های مزبور در آن جا سكونت دارند انجام خواهد شد.
‌ماده 13 - در صورتی كه همزمان با برگزاری انتخابات مجلس، انتخابات دیگری نیز برگزار گردد، به دستور وزارت كشور، یك شعبه ثبت‌نام و اخذ‌رأی با اعضاء واحد و با صندوقهای مجزا برای هر دو انتخابات در نظر گرفته خواهد شد.
ماده 14 - سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مكلف است علاوه بر تبیین جایگاه مجلس و وظایف نمایندگان برنامه‌های آموزش‌انتخاباتی را كه وزارت كشور یا هیأت مركزی نظارت منتخب شورای نگهبان ضروری تشخیص می‌دهند و همچنین كلیه اعلامیه‌ها و اطلاعیه‌های‌مربوط به انتخابات را از شبكه سراسری یا محلی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش نماید.
‌ماده 15 - انتخابات مجلس در حوزه‌های انتخابیه‌ای كه دچار حوادثی از قبیل سیل، زلزله، جنگ و غیره شوند، با تشخیص و پیشنهاد وزارت كشور‌و موافقت شورای نگهبان در شهرهای محل استقرار مهاجرین و در صورت امكان در حوزه‌های مذكور نیز برگزار خواهد گردید و مراتب به اطلاع عموم‌خواهد رسید.
تبصره - شعب ثبت نام و اخذ رأی مخصوص حوزه‌های انتخابیه مناطق مذكور، در شهرستانهائی دایر می‌شود كه حداقل دوهزار و پانصد مهاجر‌ناشی از وضعیت مزبور از آن حوزه انتخابیه، در محدوده شهرستان مهاجر بوده و اسكان یافته باشند و امكان بازگشت به حوزه انتخابیه خود را نداشته‌باشند.
‌ماده 16 - مأموران انتظامی در حدود قانون موظف به ایجاد نظم و جلوگیری از هرگونه بی‌نظمی در جریان انتخابات و حفاظت صندوقها بوده و‌حق دخالت در امور اجرائی و نظارت را ندارند.
تبصره - در صورت نیاز نیروی انتظامی به نیروهای كمكی با تصویب مراجع ذی‌صلاح قانونی، نیروهای نظامی با نیروی انتظامی همكاری‌می‌نمایند.
‌ماده 17 - محاكم صالحه قضائی موظفند به تخلفات و جرائم انتخابات به صورت فوق‌العاده و خارج از نوبت رسیدگی نمایند.
ماده 18 - حذف شد. [13]
ماده 19 - در موارد ذیل با تأیید هیأت نظارت حوزه انتخابیه مربوطه، برگهای رأی باطل و جزء آراء مأخوذه محسوب نشده و مراتب در صورتجلسه‌قید و آراء مذكور ضمیمه صورتجلسه خواهد شد:[14]
1 - صندوق فاقد لاك و مهر انتخاباتی باشد.
2 - آراء زاید بر تعداد تعرفه باشد.
3 - آراء كسانی كه به سن قانونی رأی نرسیده باشند.
4 - آرائی كه با شناسنامه افراد فوت شده یا غیر ایرانی داده شده باشد.
5 - آرائی كه با تقلب و تزویر (‌در تعرفه‌ها، آراء، صورتجلسات، شمارش) بدست آمده باشد.
6 - آرائی كه با شناسنامه غیر یا جعلی اخذ شده باشد.
7 - آراء تكراری.
8 - آرائی كه با شناسنامه كسانی كه حضور ندارند اخذ شده باشد.
9 - آرائی كه فاقد مهر انتخاباتی باشد.
10 - آرائی كه از طریق تهدید بدست آمده باشد.
11 - آرائی كه روی ورقه‌ای غیر از برگ رأی نوشته شده باشد.
12- آراء ناخوانا باشد.
13- آرائی كه از طریق خرید و فروش بدست آمده باشد.
14- آرائی كه كلاً حاوی اسامی غیر از نامزدهای تأیید شده باشد.
15- آرائی كه سفید به صندوق ریخته شده باشد.
‌تبصره 1 - كل آراء مندرج در صورتجلسه‌ای كه صندوق اخذ رأی آن فاقد اوراق رأی یا برگهای تعرفه باشد، باطل و جزو آراء مأخوذه محسوب‌نخواهد شد.
‌تبصره 2 - آراء زاید مذكور در بند (2) به قید قرعه از كل برگهای رأی كسر می‌شود.
ماده 20 - در صورتی كه در برگ رأی علاوه بر اسامی نامزدهای تأیید شده، اسامی دیگری نوشته شده باشد، برگ رأی باطل نبوده و فقط اسامی‌اضافی خوانده نمی‌شود.
تبصره 1 - در صورتی كه نام یك داوطلب در برگه رأی مكرر نوشته شده باشد فقط یك رأی برای او محسوب می‌شود.
تبصره 2 - چنانچه آرای ریخته شده به صندوق به علت تشابه اسمی نامزدهای انتخاباتی به هیچ وجه قابل تشخیص و تفكیك نباشد به نسبت آراء‌نامزدهای دارای تشابه اسمی در آن صندوق میان آنان تقسیم می‌شود و در مورد رأی یا آراء باقیمانده غیرقابل تقسیم، به حكم قرعه عمل خواهد شد.
تبصره 3 - به منظور تسهیل امر نظارت و حفظ آرای واقعی مردم و جلوگیری از تضییع حقوق داوطلبان نمایندگی، چنانچه نامزدی در حوزه انتخابیه به تشخیص هیأت اجرایی یا نظارت برای عامه مردم ناشناخته و گمنام باشد ولی نام خانوداگی و یا نام و نام خانوادگی او مشابه نام خانوادگی و یا نام و نام خانوادگی یكی از داوطلبان سرشناس و معروف آن حوزه باشد باید مشخصه مانند شماره (كد)، شغل، محل سكونت، نام پدر و غیره برای او تعیین و در آگهی انتشار اسامی نامزدهای انتخاباتی درج گردد. آرا فاقد آن مشخصه برای او منظور نخواهد شد. فرد مذكور میتواند در تبلیغات انتخاباتی خود مشخصه تعیین شده را قید نماید و چنانچه در ایام تبلیغات انتخاباتی اعلام انصراف نماید داوطلب هم نام او میتواند قبل از روز انتخابات از طریق روزنامه و صدور اطلاعیه ادامه داوطلبی خود را برای رفع ابهام اعلام نماید[15]
تبصره 4 - در مواردی كه دو انتخابات به طور همزمان انجام گیرد آرائی كه اشتباهاً به صندوق دیگر ریخته شود با حضور ناظرین شورای نگهبان‌قبل از هر اقدامی به صندوق مربوطه انتقال داده شده و سپس وظیفه قانونی انجام می‌گیرد.
ماده 21 - در صورتی كه اسامی نوشته شده بیش از تعداد لازم باشد، اسامی اضافی از آخر، خوانده نمی‌شود.
ماده 22- قبل از شروع رأی‌گیری باید در حضور نمایندگان هیأت نظارت بر حوزه انتخابیه مربوط، صندوقهای خالی، بسته و ممهور به مهر هیأت‌نظارت حوزه انتخابیه گردد و در صورتجلسه‌ای كه قبل از آغاز زمان انتخابات در محل اخذ رأی تنظیم می‌گردد، نمایندگان هیأت نظارت بر حوزه انتخابیه‌مربوط، تعداد صندوقها و خالی بودن آنها را گواهی نمایند و در صورتی كه در جریان رأی‌گیری، نیاز باشد كه صندوقی را اضافه نمایند، باید به همین‌ترتیب عمل نموده و صورت جلسه گردد.
ماده 23- وزارت كشور موظف است در طول برگزاری انتخابات با توجه به وظایفی كه به عهده دارد، مطالب مربوط به انتخابات را به اطلاع عموم‌برساند.
‌ماده 24- فرمانداران و بخشداران مراكز حوزه‌های انتخابیه موظفند بلافاصله پس از خاتمه رأی‌گیری و شمارش آراء نتایج حاصله را با هیأت‌های‌نظارت حوزه انتخابیه خود تطبیق داده و طی صورتجلسه‌ای به وزارت كشور و شورای نگهبان ارسال و سپس از رسانه‌های گروهی اعلام نمایند.
ماده 25 - وزارت كشور مأمور اجرای قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی بوده و مسئول حسن جریان انتخابات است. بدین منظور می‌تواند‌مأمورینی جهت بازرسی و كنترل جریان انتخابات به حوزه‌های انتخابیه و شعب ثبت‌نام و اخذ رأی اعزام دارد.
تبصره - هیچ سازمان یا دستگاهی جز وزارت كشور و شورای نگهبان تحت عنوان اجرای قانون انتخابات یا نظارت، مجاز نیست در امر انتخابات‌دخالت كند و یا مأموران و بازرسانی اعزام نماید.
ماده 26 - پس از پایان انتخابات، بلافاصله صورتجلسه نتیجه انتخابات با امضاء هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه و هیأت نظارت بر انتخابات‌حوزه مربوطه در پنج نسخه تهیه می‌شود كه یك نسخه نزد هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه می‌ماند و بقیه برای هیأت نظارت بر انتخابات مزبور و‌وزارت كشور (‌دونسخه) و هیأت مركزی نظارت بر انتخابات ارسال می‌شود.

فصل سوم - شرایط انتخاب كنندگان و انتخاب شوندگان
‌ماده 27 - انتخاب كنندگان باید دارای شرایط ذیل باشند:
1 - تابعیت كشور جمهوری اسلامی ایران.
2 - هجده سال تمام[16]
3 - عاقل بودن.
‌ماده 28- انتخاب شوندگان هنگام ثبت نام باید دارای شرایط زیر باشند:
1 - اعتقاد و التزام عملی به اسلام و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران.
2 - تابعیت كشور جمهوری اسلامی ایران.
3 - ابراز وفاداری به قانون اساسی و اصل مترقی ولایت مطلقه فقیه.
4 - داشتن مدرك تحصیلی كارشناسی ارشد یا معادل آن[17]
5 - نداشتن سوء شهرت در حوزه انتخابیه.
6 - سلامت جسمی در حد برخورداری از نعمت بینائی، شنوائی و گویائی.
7 - حداقل سن سی سال تمام و حداكثر هفتاد و پنج سال تمام.
تبصره 1 - داوطلبان نمایندگی اقلیتهای دینی مصرح در قانون اساسی از التزام عملی به اسلام، مذكور در بند (1) مستثنی بوده و باید در دین خود‌ثابت‌العقیده باشند.
تبصره 2 - مدرك تحصیلی لیسانس یا معادل آن بشرط داشتن (5) سال سابقه خدمت اجرایی در سطح كارشناسی و بالاتر در بخشهای خصوصی یا دولتی و یا (5) سال سابقه فعالیت آموزشی و یا پژوهشی با تایید مراجع ذیربط و یا سابقه یك دوره نمایندگی مجلس میتواند جایگزین مدرك كارشناسی ارشد باشد. [18]
تبصره 3 - هر دوره نمایندگی مجلس شورای اسلامی معادل یك مقطع تحصیلی فقط برای شركت در انتخابات محسوب می‌شود. [19]
‌ماده 29- اشخاص زیر به واسطه مقام و شغل خود از داوطلب شدن محرومند:
‌الف - اشخاص زیر از داوطلب شدن در حوزه‌های انتخابیه سراسر كشور محرومند مگر اینكه حداقل شش ماه[20] قبل از ثبت نام از سمت خود استعفاء‌نموده و به هیچ وجه در آن پست شاغل نباشند. [21]
1 - رئیس جمهور و معاونین و مشاورین وی.
2 - دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام و معاونین وی.
3 - مشاورین معاونین رئیس جمهور.
4 - روسای دفاتر سران سه قوه.
5 - وزرا و سرپرستان وزارتخانه‌ها.
6 - معاونین و مشاورین وزرا.
7 - مدیران كل و سرپرستان ادارات كل وزارتخانه‌ها و مدیران كل حوزه وزارتی و رؤسای دفاتر وزرا.
8 - اعضای شورای نگهبان و هیأت مركزی نظارت بر انتخابات.
9 - رئیس قوه قضائیه و معاونین و مشاورین وی.
10 - رئیس دیوان عالی كشور و معاونین و مشاورین وی.
11 - دادستان كل كشور و معاونین و مشاورین وی.
12 - رئیس دیوان عدالت اداری و معاونین و مشاورین وی.
13 - رئیس سازمان بازرسی كل كشور و معاونین و مشاورین وی.
14 - رؤسا و سرپرستان سازمانها و ادارات كل و ادارات عقیدتی سیاسی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و جانشینان و معاونین آنان در سراسر‌كشور.
15 - رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و معاونین وی.
16 - رئیس جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران و معاونین وی.
17 - استانداران.
18 - معاونین و مشاورین استانداران.
19 - فرمانداران.
20 - بخشداران.
21 - شهرداران و روسای مناطق شهرداری.
22 - روسا و سرپرستان سازمانهای دولتی.
23 - رئیس دانشگاه آزاد اسلامی.
24 - اعضای هیأت مدیره و مدیران عامل بانكها.
25 - اعضای هیأت مدیره و مدیران عامل شركتهای دولتی و وابسته به دولت كه حیطه وظایف و اختیارات آنها به كل كشور تسری دارد.
26 - رئیس كل بانك مركزی ایران و معاونین و مشاورین وی.
27 - روسا و سرپرستان بنیادهای (‌مستضعفان، شهید، 15 خرداد، مسكن)، كمیته امداد امام خمینی(‌ره)، نهضت سوادآموزی، سازمان تبلیغات اسلامی،‌دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم و رئیس سازمان تعزیرات حكومتی و روسای اتاقهای بازرگانی و صنایع و معادن و تعاون، معاونین و مشاورین آنان.
28 - شاغلین در نیروهای مسلح و وزارت اطلاعات.
ب - اشخاص زیر از داوطلب شدن در حوزه‌های انتخابیه قلمرو مأموریت خود محرومند مگر اینكه شش ماه[22] قبل از ثبت نام از سمت خود استعفاء‌نموده و به هیچ وجه در آن پست شاغل نباشند. [23]
1 - ائمه جمعه دائمی.
2 - قضات شاغل در امر قضاء و رؤسای دادگستری شهرستانها و استانها. [24]
3 - مدیران كل و سرپرستان دفاتر و ادارات كل استانها و معاونین آنان.
4 - مدیران كل و سرپرستان دفاتر و ادارات كل استانداریها و معاونین آنان.
5 - رؤسا و سرپرستان ادارات و سازمانهای دولتی و وابسته به دولت و معاونین آنان در استان و شهرستان.
6 - رؤسا و سرپرستان دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی اعم از دولتی و غیر دولتی و رؤسا و سرپرستان واحدها و شعب آنها.
7 - اعضای هیأت مدیره و مدیران عامل شركتهای دولتی و وابسته به دولت در استان و شهرستان.
8 - سرپرستان مناطق و رؤسای شعب بانكها در استان و شهرستان.
9 - سرپرستان دفاتر سازمان تبلیغات اسلامی در مركز استان و شهرستانها.
10- مدیران مراكز صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
11- اعضاء شوراهای اسلامی شهر و روستا. [25]
ج - اعضای هیأتهای اجرائی و ناظرین شورای نگهبان در حوزه انتخابیه تحت مسؤولیت خود.
تبصره 1 - كلیه مقامات دارای عناوین همطراز با عناوین مذكور در بندهای (‌الف) و (ب) مشمول این ماده می‌باشند. تشخیص همطرازی با سازمان‌امور اداری و استخدامی كشور[26] می‌باشد.
تبصره 2 - درمورد كسانی كه طبق قوانین استخدامی و یا تعهد خدمت، استعفای آنان منوط به پذیرش آن از سوی مسؤولین مربوطه باشد، قبول‌استعفاء شرط است. همچنین استعفای پرسنل نیروهای مسلح منوط به قبول فرماندهی كل قوا می‌باشد.
تبصره 3 - به هنگام ثبت‌نام، ارائه گواهی رسمی مبنی بر قبول استعفاء و عدم اشتغال در پست و مقام و مشاغل یاد شده در بندهای (‌الف) و (ب) این ماده شش ماه[27] قبل از ثبت نام الزامی است. [28]
تبصره4- جایگزین فرد مستعفی باید از سوی مرجع ذی‌صلاح بالاتر حداكثر به مدت یك‌ماه به طور رسمی معرفی شود و فرد مستعفی در آن حوزه مسؤولیتی نداشته باشد. [29]
تبصره5- هریك از مسؤولین استانی و شهرستانی نظیر رئیس ستاد اقامه نماز و رئیس ستاد امر به معروف و نهی از منكر مشمول حكم فوق می‌گردند. [30]
‌تبصره 6 - وزارت كشور موظف است حداقل هفت ماه قبل از ثبت‌نام از داوطلبان، مراتب را از طریق رسانه‌های گروهی به آگاهی عموم برساند. [31]
‌ماده 30 - اشخاص زیر از داوطلب شدن نمایندگی مجلس محرومند:
1 - كسانی كه در جهت تحكیم مبانی رژیم سابق نقش موثر داشته‌اند.
2 - ملاكین بزرگ كه زمینهای موات را بنام خود ثبت داده‌اند.
3 - وابستگان تشكیلاتی و هواداران احزاب، سازمانها و گروههائی كه غیرقانونی بودن آنها از طرف مقامات صالحه اعلام شده است.
4 - كسانی كه به جرم اقدام علیه جمهوری اسلامی ایران محكوم شده‌اند.
5 - محكومین به ارتداد به حكم محاكم صالحه قضائی.
6 - مشهورین به فساد و متجاهرین به فسق.
7 - محكومین به حدود شرعی مگر آنكه توبه آنان ثابت شده باشد.
8 - قاچاقچیان مواد مخدر و معتادین به این مواد.
9 - محجورین و كسانی كه به حكم دادگاه مشمول اصل چهل و نهم (49) قانون اساسی باشند.
10- وابستگان به رژیم سابق از قبیل اعضای انجمنهای شهر و شهرستان و وابستگان به تشكیلات فراماسونری و هیأت رئیسه كانونهای حزب رستاخیز‌و حزب ایران نوین و اعضای فعال آنها، نمایندگان مجلسین سنا، شورای ملی سابق و مأموران ساواك.
11- محكومین به خیانت و كلاهبرداری، اختلاس و ارتشاء و غصب اموال دیگران و محكومین به سوء استفاده مالی به حكم محاكم صالحه قضائی.

فصل چهارم - هیأت اجرائی
‌ماده 31 - بلافاصله پس از صدور دستور شروع انتخابات از طرف وزارت كشور، فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه دستور تشكیل هیأتهای‌اجرائی حوزه‌های فرعی را به فرماندار یا بخشدار حوزه‌های فرعی، صادر نموده و خود موظف است ظرف شش روز در مركز حوزه انتخابیه، هیأت‌اجرائی انتخابات را با حضور هیأت نظارت شورای نگهبان به ریاست خود و عضویت رئیس ثبت احوال مركز حوزه انتخابیه و نُه نفر معتمدین موضوع‌ماده (32) تشكیل دهد.
تبصره - در شهرستان و بخشهایی كه شورای اسلامی شهرستان یا بخش تشكیل شده است، یك نفر از اعضای شورا و به انتخاب شورا، یكی از نُه‌نفر معتمدین مذكور خواهد بود.
‌ماده 32- فرماندار یا بخشدار مركز هر حوزه انتخابیه، جهت انتخاب معتمدین اصلی و علی‌البدل هیأت اجرائی موضوع ماده (31)، سی نفر از‌معتمدین بومی ساكن در محل و یا ساكنینی كه حداقل دارای پنج سال سابقه سكونت در حوزه انتخابیه هستند را از بین كلیه اقشار واجد شرایط در این‌قانون انتخاب و به منظور تأیید صلاحیت به هیأت نظارت مربوط معرفی می‌نماید.
هیأت نظارت مزبور حداكثر ظرف مدت سه روز نسبت به تأیید صلاحیت آنان اظهارنظر كتبی خود را به فرماندار یا بخشدار ارسال می‌دارد.
فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه بلافاصله از سی نفر معتمدین محلی تأیید شده از سوی هیأت نظارت، كتباً دعوت به عمل آورده و مدعوین‌حداكثر ظرف دو روز از تاریخ دعوت تشكیل جلسه می‌دهند و پس از حضور حداقل دو سوم مدعوین (‌بیست نفر)
در حضور هیأت نظارت از بین خود‌نُه نفر را به عنوان معتمدین اصلی و پنج نفر را به عنوان معتمدین علی‌البدل هیأت اجرایی با رأی مخفی و اكثریت نسبی آراء انتخاب می‌نمایند.
تبصره 1 - چنانچه هیأت نظارت، معتمدین پیشنهادی فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه را تأیید ننمود، فرماندار یا بخشدار مربوطه موظف‌است به تعداد دو برابر، افراد واجد شرایط دیگری را به هیأت نظارت پیشنهاد نماید. هیأت نظارت موظف است حداكثر ظرف بیست و چهار ساعت نظر‌خود را كتبأ اعلام نماید. اگر برای بار دوم معتمدین پیشنهادی، مورد تأیید هیأت نظارت مربوطه قرار نگیرند در صورتی كه حداقل بیست نفر مورد تأیید‌باشند اعضای اصلی و علی‌البدل را از میان خود انتخاب خواهند كرد و در صورت عدم توافق فرماندار، بخشدار و هیأت نظارت شهرستان، هیأت‌نظارت استان با هماهنگی استاندار ظرف بیست و چهار ساعت، باقیمانده از سی نفر معتمد را انتخاب خواهند كرد.
‌تبصره 2 - معتمدین این ماده باید دارای ایمان و التزام عملی به اسلام (‌به جز حوزه‌های اقلیت دینی) و قانون اساسی و حسن شهرت و سواد‌خواندن و نوشتن بوده و از عوامل مؤثر در تحكیم رژیم سابق و وابسته به گروههای غیرقانونی نباشند.
‌تبصره 3 - تعداد اعضای هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه و حوزه‌های فرعی و كیفیت و مهلت تشكیل آنها یكسان است.
تبصره 4 - فرمانداران و بخشداران حوزه انتخابیه موظفند از معرفی كسانی كه در هیأتهای اجرائی و شعب اخذ رأی انتخابات قبل، مرتكب تخلف‌شده باشند برای عضویت در لیست معتمدین و عضویت شعب اخذ رأی خودداری نمایند.
ماده 33 - هیچیك از اعضای هیأت اجرائی و ناظرین شورای نگهبان و اعضای شعب ثبت نام واخذ رأی نباید در حوزه انتخابیه با داوطلبان‌انتخابات به ترتیب ذیل خویشاوندی نسبی یا سببی داشته باشند.
‌الف - خویشاوندی نسبی : پدر - مادر - فرزند - برادر و خواهر.
ب - خویشاوندی سببی : همسر و پدر - مادر - برادر و خواهر او.
‌ماده 34 - اعضای هیأت اجرائی پس از پذیرفتن عضویت، ملزم به شركت در جلسات و امضای صورتجلسات و اعتبارنامه منتخبین و انجام سایر‌وظایف قانونی می‌باشند.
تبصره 1 - در صورت عدم شركت فرماندار یا بخشدار حوزه انتخابیه و یا رئیس ثبت احوال در جلسات، هیأت اجرائی موظف است مراتب را طی‌صورتجلسه‌ای به مقام اجرائی مافوق اعلام داشته كسب تكلیف نماید.
تبصره 2 - در صورت غیبت فرماندار یا بخشدار و یا رئیس ثبت احوال حوزه انتخابیه و یا بروز هر نوع اختلاف در هیأت اجرائی كه منجر به توقف‌انتخابات شود، هیأت نظارت موظف است مراتب را به فوریت به هیأت نظارت مافوق گزارش دهد.
تبصره 3- هیأت اجرائی موظف است در صورت جلسات و گزارش كار خود موارد غیبت اعضا را با ذكر علت غیبت به وزارت كشور اعلام دارد.
ماده 35 - هرگاه در جریان انتخابات یك یا چند نفر از معتمدین هیأت اجرائی دو جلسه متوالی یا چهار جلسه متناوب از حضور در جلسات هیأت‌اجرائی خودداری نمایند یا از سمت خود استعفا دهند و یا هیأت اجرایی را از اكثریت ساقط كنند، به جای آنان به ترتیب تعداد رأی از معتمدین‌علی‌البدل وسیله فرماندار یا بخشدار دعوت به عمل خواهد آمد. در صورتی كه با دعوت از اعضای علی‌البدل باز هم اكثریت حاصل نگردد، از باقیمانده‌از معتمدین (‌تا سی نفر) تامین خواهند نمود.
ماده 36 - هیأتهای اجرائی فرعی بلافاصله پس از انتخابات معتمدین تشكیل جلسه داده و تعداد و محل استقرار شعب ثبت نام واخذ رأی را تعیین‌نموده و به وسیله رئیس هیأت به فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه جهت طرح در هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه اعلام می‌دارند.
‌ماده 37 - جلسات هیأتهای اجرائی اصلی و فرعی با حضور دو سوم كلیه اعضاء رسمیت یافته و اخذ تصمیم با اكثریت مطلق حاضرین خواهد بود.
‌تبصره - رأی ممتنع در حكم رأی مخالف خواهد بود.
ماده 38 - هیأت اجرایی مركز حوزه انتخابیه پس از تعیین محلهای استقرار شعب ثبت نام و اخذ رأی در مركز حوزه انتخابیه و بررسی و تأیید و‌تصویب مصوبات هیأت‌های اجرایی فرعی در مورد تعداد و محل شعب ثبت نام و اخذ رأی نُه روز قبل از روز اخذ رأی مبادرت به انتشار آگهی انتخابات‌حاوی تاریخ برگزاری انتخابات، ساعات اخذ رأی، شرایط انتخاب كنندگان، جرائم و تخلفات و مقررات جزایی و محل شعب ثبت نام و اخذ رأی در‌سراسر حوزه انتخابیه می‌نمایند.
تبصره - در صورت بروز بعضی از مشكلات با موافقت وزارت كشور، مهلت نُه روز تا هفت روز تقلیل می‌یابد.
‌ماده 39 - فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه موظف است سه نسخه از آگهی‌های منتشره در سطح حوزه انتخابیه را به وزارت كشور ارسال‌دارد. یك نسخه از این آگهی‌ها به وسیله وزارت كشور به هیأت مركزی نظارت بر انتخابات منتخب شورای نگهبان فرستاده می‌شود.
‌ماده 40 - هیأت اجرایی مركز حوزه انتخابیه و حوزه‌های فرعی پس از انتشار آگهی انتخابات برای هر شعبه ثبت نام و اخذ رأی پنج نفر (‌و در شعب‌پر تراكم به تشخیص هیأت اجرایی هفت نفر) از معتمدین محل كه دارای سواد خواندن و نوشتن باشند، انتخاب و به فرماندار یا بخشدار جهت صدور‌حكم معرفی می‌نمایند.
تبصره 1 - اعضاء شعب ثبت نام و اخذ رأی از بین خود یكنفر رئیس، یكنفر نایب رئیس و بقیه اعضاء را به عنوان منشی انتخاب می‌نمایند و‌بایستی ترتیبی اتخاذ نمایند كه یك روز قبل از روز اخذ رأی، محل شعبه آماده برای اخذ رأی باشد.
تبصره 2 - محل شعب ثبت نام و اخذ رأی مندرج در آگهی انتخابات غیرقابل تغییر است مگر اینكه دائر نمودن شعبه و یا ادامه كار آن در محل‌اعلام شده قبلی، به علت حوادث غیرمترقبه یا هر علت دیگری مقدور نباشد. كه در این صورت مراتب تغییر شعبه ثبت نام و اخذ رأی توسط هیأت‌اجرایی و ناظران شورای نگهبان با ذكر علت، صورتجلسه شده و شعبه ثبت نام و اخذ رأی جدید در كوتاهترین فاصله نسبت به شعبه سابق به نحوی‌دایر خواهد شد كه خللی در مراجعه رأی‌دهندگان و تشخیص محل شعبه ایجاد نشود و تبدیل شعبه باید به اطلاع مردم محل برسد.
‌تبصره 3 - تشكیل شعب ثبت نام و اخذ رأی در موزه‌ها ممنوع می‌باشد.
ماده 41 - فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه موظف است مستقیما یا با تفویض اختیار به فرماندار یا بخشدار حوزه‌های فرعی برای هریك از‌شعب ثبت نام و اخذ رأی یك نفر نماینده تعیین نماید.
‌ماده 42 - هیأتهای اجرائی انتخابات مسؤول صحت جریان انتخابات در حوزه انتخابیه خود می‌باشند.
تبصره - در مواردی كه وزارت كشور برای حسن انجام انتخابات در برگزاری مرحله دوم ضروری بداند، بااطلاع و تأیید هیأت مركزی نظارت بر‌انتخابات دستور تجدید انتخاب معتمدین هیأت اجرائی حوزه انتخابیه را صادر خواهد نمود.
‌ماده 43 - كلیه امور انتخابات بخش مركزی را هیأت اجرائی حوزه انتخابیه شهرستان انجام می‌دهد.
ماده 44 - هیأت اجرائی فرعی با تصویب هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه میتواند برای مناطق صعب‌العبور و كوهستانی و مسافتهای دور و‌نقاطی كه تأسیس شعب ثابت اخذ رأی مقدور نیست، شعب اخذ رأی سیار تشكیل دهد. هیأت اجرائی مركز حوزه انتخابیه نیز میتواند در صورتی كه‌لازم بداند، نسبت به تأسیس شعب اخذ رأی سیار در مركز حوزه انتخابیه و بخش مركزی اقدام نماید و در هردو مورد باید به اطلاع هیأت نظارت برسد ‌و همچنین نماینده‌ای از هیأت نظارت در معیت صندوق سیار بوده و مسیر گردش صندوق را در صورتجلسه قید و تأیید نماید.

فصل پنجم - اعلام داوطلبی و رسیدگی به صلاحیت داوطلبان
‌ماده 45 - داوطلبان نمایندگی مجلس باید ظرف هفت روز از تاریخ انتشار دستور شروع انتخابات به وسیله وزارت كشور با مراجعه به فرمانداری یا‌بخشداری مركز حوزه انتخابیه پرسشنامه مخصوص اعلام داوطلبی را دریافت و تكمیل و تسلیم نمایند.
‌مراتب قبلا به وسیله وزارت كشور از طریق رسانه‌های گروهی به آگاهی عموم خواهد رسید و فرمانداران و بخشداران مكلفند مراتب را به وسایل‌مقتضی به اطلاع كلیه اهالی حوزه انتخابیه برسانند.
تبصره 1 - داوطلبان نمایندگی مجلس كه واجد شرایط بوده و در خارج از كشور بسر می‌برند، باید ضمن مراجعه به سفارتخانه یا كنسولگری یا‌نمایندگی سیاسی مربوط پرسشنامه داوطلبی خود را در حضور مقامات ذی صلاح سفارت یا كنسولگری یا نمایندگی سیاسی تنظیم كرده و سفارتخانه‌نیز مفاد مندرج در پرسشنامه و مشخصات كامل داوطلب را به وسیله تلكس یا سریعترین وسیله مخابراتی و از طریق وزارت امور خارجه به وزارت‌كشور اعلام می‌نماید تا در مهلت قانونی نسبت به بررسی صلاحیت وی در هیأت اجرایی حوزه انتخابیه اقدام قانونی به عمل آید.
تبصره 2 - داوطلبان نمایندگی می‌توانند فرم داوطلبی را از وزارت كشور دریافت و پس از تكمیل به وزارت كشور ارجاع نمایند. وزارت كشور‌موظف است در اسرع وقت مراتب را به فرمانداری یا بخشداری حوزه انتخابیه مربوطه اعلام نماید.
تبصره 3 - تصویری از فرم داوطلبی و تصویر شناسنامه و دو قطعه عكس كلیه داوطلبان ظرف حداكثر سه روز پس از خاتمه ثبت نام توسط‌وزارت كشور به هیأت مركزی نظارت ارسال می‌گردد.
‌ماده 46 - هریك از داوطلبان نمایندگی مجلس شخصاً و به صورت كتبی می‌توانند انصراف خود را به فرمانداری یا بخشداری مركز حوزه انتخابیه‌و یا وزارت كشور اعلام نمایند و مراتب انصراف توسط وزارت كشور فوراً به اطلاع هیأت مركزی نظارت می‌رسد. عدول از انصراف پذیرفته نمی‌شود.
‌ماده 47 - فرماندار یا بخشدار مركز حوزه انتخابیه موظف است روزانه مشخصات كامل داوطلبان حوزه انتخابیه خود را بر اساس مفاد مندرج در‌پرسشنامه با سریعترین وسیله به وزارت كشور اعلام نماید.
وزارت كشور نیز موظف است تصویری از مشخصات كامل داوطلبان را روزانه به هیأت مركزی نظارت اعلام نماید.
‌ماده 48 - وزارت كشور و شورای نگهبان پس از وصول مشخصات داوطلبان، روزانه لیست كامل آنان را تهیه و به منظور بررسی سوابق آنان در‌رابطه با صلاحیتهای مذكور در این قانون به وزارت اطلاعات، دادستانی كل، سازمان ثبت احوال كشور و اداره تشخیص هویت و پلیس بین‌الملل در‌مركز ارسال می‌دارد. مراكز مزبور موظفند ظرف پنج روز نتیجه بررسی را با دلیل و سند به وزارت كشور و شورای نگهبان اعلام نمایند.
تبصره - وزارت كشور می‌تواند در صورت لزوم از داوطلب نمایندگی مجلس انگشت‌نگاری به عمل آورد.
‌ماده 49 - وزارت كشور موظف است پس از وصول نتایج بررسی از مراجع مذكور در ماده(48) مراتب را به فرمانداران و بخشداران مراكز‌حوزه‌های انتخابیه به نحو مقتضی اعلام نماید و فرمانداران و بخشداران مراكز حوزه‌های انتخابیه موظفند عیناً مدارك و نتایج بررسی را در جلسه‌مشترك هیأت اجرائی و هیأت نظارت مركز حوزه انتخابیه مربوطه مطرح نمایند.
‌ماده 50 - هیأتهای اجرائی مراكز حوزه‌های انتخابیه موظفند حداكثر ظرف ده روز پس از پایان مهلت ثبت نام با توجه به نتایج بدست آمده از‌بررسیهای لازم در محل و با استفاده از نتایج اعلام شده توسط وزارت كشور صلاحیت داوطلبان در رابطه با صلاحیت‌های مذكور در این قانون را مورد ‌رسیدگی قرارداده و نتیجه را كلاً به هیأت‌های نظارت اعلام نمایند.
تبصره - رد صلاحیت داوطلبان نمایندگی مجلس شورای اسلامی باید مستند به قانون و براساس مدارك و اسناد معتبر باشد.
ماده 51 - فرمانداران و بخشداران مراكز حوزه‌های انتخابیه مكلفند نظریه رد هیأت اجرائی انتخابات را با ذكر استناد قانونی ظرف یك روز به‌داوطلبان ابلاغ نموده و با سریعترین وسیله به ضمیمه اسناد و مدارك به اطلاع هیأت نظارت استان برسانند.
تبصره - كسانی كه صلاحیت آنان مورد تأیید قرار نگرفته حق دارند ظرف چهار روز از تاریخ ابلاغ به داوطلب، شكایت خود را مستدلاً به هیأت‌نظارت استان اعلام نمایند.
ماده 52 - گزارشها و شكایات واصله ظرف مدت هفت روز پس از پایان مهلت دریافت شكایت در جلسه هیأت نظارت استان رسیدگی و نتیجه‌صورتجلسه می‌شود. چنانچه نظر هیأت اجرائی مبنی بر رد صلاحیت داوطلب، مورد تأیید هیأت نظارت استان نیز باشد، هیأت نظارت مذكور موظف‌است در این خصوص، نظر هیأت مركزی نظارت را نیز كسب نماید. هیأت نظارت استان در مورد صلاحیت سایر داوطلبان نیز نظر خود را به هیأت‌مركزی نظارت اعلام می‌نماید. [32]
تبصره 1 - هیأت نظارت استان پس از كسب نظر هیأت مركزی نظارت، موظف است مراتب تأیید یا رد صلاحیت كلیه داوطلبان را با استناد قانونی‌طی صورتجلسه‌ای به فرماندار یا بخشدار مربوط اعلام نماید.
تبصره 2 - فرماندار یا بخشدار موظف است نظر هیأت مركزی نظارت، مبنی بر تأیید یا رد صلاحیت داوطلبان را كه از هیأت نظارت استان دریافت‌نموده است، به نامبردگان ابلاغ نماید تا در صورت اعتراض به رد صلاحیت خود، كتباً به شورای نگهبان شكایت نمایند.
تبصره 3- در صورتی كه نظر هیأت مركزی نظارت مبنی بر رد صلاحیت داوطلبانی باشد كه صلاحیت آنان مورد تأیید هیأت اجرائی مركز حوزه‌انتخابیه قرار گرفته است، داوطلبان می‌توانند اعتراض خود را به شورای نگهبان تسلیم نمایند. شورای نگهبان بیست روز پس از اظهارنظر هیأت مركزی‌نظارت نظر قطعی و نهایی خود را در خصوص تأیید یا رد صلاحیت داوطلبان به وزارت كشور اعلام خواهد نمود.
ماده 53 - در صورتی كه معتمدین هیأت اجرائی در بررسی صلاحیت داوطلبان و سایر وظایف خود مقررات قانونی انتخابات را رعایت ننمایند،‌فرماندار یا بخشدار موظف است با اطلاع و تأیید هیات نظارت مركز حوزه انتخابیه و با اطلاع وزارت كشور نسبت به تعویض هریك از معتمدین هیات‌اجرائی یا به‌طور كلی تشكیل مجدد هیات اجرائی اقدام نماید، تعویض بعض اعضاء و یا تغییر كل هیات اجرائی حسب مورد طبق مواد (32) و (35) این قانون انجام خواهد شد.
ماده 54 - در مواردی كه طبق گزارشها و شكایات و اعتراضات واصله برای شورای نگهبان معلوم گردد كه اعضاء هیأتهای نظارت از قوانین و‌مقررات تخلف نموده‌اند، شورای ‌نگهبان موظف است حسب مورد و متناسب با تخلفات انجام شده برخورد قانونی نماید.
ماده 55 - هریك از نامزدها به تنهایی یا چند نامزد مشتركاً می‌توانند به طریق زیر برای شعب اخذ رأی یك نفر نماینده به هیات نظارت حوزه‌انتخابیه معرفی نمایند:
‌الف- حوزه‌های دارای یك نماینده به ازاء هر صندوق یك نماینده.
ب - حوزه‌های دارای دو نماینده به ازاء هر دو صندوق یك نماینده.
ج- حوزه‌های دارای سه نماینده به ازاء هر سه صندوق یك نماینده.
‌د - حوزه‌های دارای چهار نماینده به ازاء هر چهار صندوق یك نماینده.
ه- حوزه‌های دارای پنج نماینده به ازاء هر پنج صندوق یك نماینده.
‌و- حوزه‌های دارای شش نماینده به ازاء هر شش صندوق یك نماینده.
‌همچنین متناسب با تعداد نمایندگان هر حوزه انتخابیه به همان تعداد از صندوقها یك نماینده.
‌این نمایندگان می‌توانند در محل شعب اخذ رأی حضور داشته باشند. چنانچه تخلفی در شعب اخذ رأی صورت گیرد بدون دخالت، مراتب را به هیأتهای‌اجرایی و نظارت بخش یا مراكز شهرستان كتباً اعلام خواهند نمود.
حضور نمایندگان هریك از كاندیداها تا پایان اخذ رأی و شمارش آراء و تنظیم صورتجلسه بلامانع است. ممانعت از حضور نمایندگان كاندیداها در شعب‌اخذ رأی ممنوع بوده و جرم محسوب می‌گردد و متخلف به مجازات مقرر در ماده (83) قانون محكوم خواهد شد.
تبصره - حضور دیگر افراد به جز مسؤولین (‌مسؤولین و اعضاء صندوقهای اخذ رأی، ناظرین شورای نگهبان، نمایندگان و بازرسان وزارت كشور،‌نمایندگان نامزدها) در شعب اخذ رأی تحت هر عنوان كه باشد ممنوع است و جرم محسوب می‌گردد. مأمورین انتظامی و مسؤولین در صندوقهای اخذ‌رأی موظفند از حضور افراد غیرمسؤول جلوگیری به عمل آورند. متخلفین به مجازات مقرر در ماده (75) محكوم خواهند شد.

فصل ششم - تبلیغات
‌ماده 56 - فعالیت تبلیغات انتخاباتی نامزدهای نمایندگی هشت روز قبل از روز اخذ رأی (‌مرحله اول و دوم) آغاز و تا بیست و چهار ساعت قبل از‌اخذ رأی ادامه خواهد داشت.
‌ماده 57 - استفاده از هرگونه پلاكارد، پوستر، دیوارنویسی و كاروانهای تبلیغاتی و استفاده از بلندگوهای سیار در خارج از محیط سخنرانی و امثال‌آن به استثناء عكس برای تراكت و زندگینامه و جزوه و همچنین سخنرانی و پرسش و پاسخ از طرف نامزدهای انتخاباتی و طرفداران آنان ممنوع می‌باشد. ‌متخلفین از این ماده به سه تا سی روز زندان محكوم می‌گردند. [33]
تبصره - اعلام نظر شخصیتها در تأیید نامزدها به شرطی مجاز است كه بدون ذكر عنوان و مسؤولیت آنها باشد و مدرك كتبی ربوط به امضاء آنان‌تسلیم هیأت اجرائی انتخابات شده باشد.
ماده 58 - هیچ كس حق ندارد آگهی‌ تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی راكه در محلهای مجاز الصاق گردیده در زمان قانونی تبلیغات پاره و‌یا معدوم یا مخدوش نماید و عمل مرتكب جرم محسوب می‌شود. [34]
ماده 59 - انجام هرگونه فعالیت تبلیغاتی از تاریخ اعلام رسمی اسامی نامزدها برای نامزدهای نمایندگی مجلس از صدا و سیما و میز خطابه نماز‌جمعه و یا هر وسیله دیگری كه جنبه رسمی و دولتی دارد و فعالیت كارمندان در ساعات اداری و همچنین استفاده از وسائل و سایر امكانات‌وزارتخانه‌ها و ادارات، شركتهای دولتی و مؤسسات وابسته به دولت و شهرداریها و شركتها و سازمانهای وابسته به آنها و نهادها و مؤسساتی كه از‌بودجه عمومی (‌به هر مقدار) استفاده می‌كنند و همچنین در اختیار گذاشتن وسائل و امكانات مزبور ممنوع بوده و مرتكب مجرم شناخته می‌شود.
تبصره 1 - مؤسسات و نهادهایی كه دارائی آنان از اموال عمومی است، همانند بنیاد مستضعفان مشمول این ماده می‌باشند.
تبصره 2 - نشریات و مطبوعات متعلق به سازمانها، وزارتخانه‌ها، ادارات، نهادها و مؤسسات یاد شده در متن این ماده، حق تبلیغ برای‌نامزدهای انتخاباتی را ولو به صورت درج آگهی ندارند.
ماده 60 - اعضای هیأتهای اجرائی و نظارت انتخابات حق تبلیغ له یا علیه هیچیك از داوطلبان انتخاباتی را نخواهند داشت.
‌ماده 61 - هرگونه الصاق ونصب اعلامیه، عكس،‌پوستر و بنر و پارچه‌های تبلیغاتی به طور كلی ممنوع است و مأمورین انتظامی در صورت مشاهده چنین مواردی باید نسبت به امحاء آنها اقدام نموده و متخلفین را جلب و به مقامات قضائی تحویل نمایند. استنكاف از این وظیفه جرم محسوب می‌شود. [35]
‌ماده 62 - هر گونه آگهی و آثار تبلیغاتی باید قبل از شروع اخذ رأی از محل شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی توسط اعضاء شعب امحاء گردد.
‌ماده 63 - ستادهای تبلیغات انتخاباتی تنها در مراكز بخشها، شهرها و شهرستانها دایر می‌گردد. در شهرهای بزرگ در هر منطقه شهرداری یك‌محل به عنوان ستاد انتخاباتی می‌تواند دایر گردد. در مواردی كه یك منطقه، چند عنوان از عناوین فوق‌الذكر را داشته باشد در حكم یك عنوان می‌باشد. [36]
تبصره 1 - ستاد تبلیغات انتخابات، مركزی است كه فعالیت‌های تبلیغاتی نامزدها، مندرج در مواد فصل ششم این قانون در آن ساماندهی و انجام‌پذیرد.
تبصره 2 - تشكیل ستاد تبلیغات انتخاباتی بدون اعلام نشانی محل ستاد و نام مسؤول آن به فرمانداری یا بخشداری ممنوع است.
‌ماده 64 - مطبوعات و نشریات حق ندارند آگهی یا مطالبی علیه نامزدهای انتخاباتی درج كنند و یا برخلاف واقع مطلبی بنویسند كه دال بر انصراف‌گروه یا اشخاصی از نامزدهای معین باشد و درهرصورت نامزدها حق دارند پاسخ خود را ظرف هجده ساعت پس از انتشار نشریه مزبور بدهند و آن‌نشریه مكلف به چاپ فوری آن طبق قانون مطبوعات می‌باشد. در صورتی كه آن نشریه منتشر نشود مسؤول آن باید با هزینه خود پاسخ نامزد را به‌نشریه مشابه دیگری ارسال دارد و آن نشریه مكلف به درج آن در اولین چاپ خود خواهد بود. انتشار اینگونه مطالب در غیر مطبوعات نیز ممنوع است‌و نامزد معترض حق دارد نظر خود را منتشر نماید.
ماده 65 - داوطلبان نمایندگی و طرفداران آنان به هیچ وجه مجاز به تبلیغ علیه داوطلبان دیگر نبوده و تنها می‌توانند شایستگی‌های خود یا‌داوطلب مورد نظرشان را مطرح نمایند و هر گونه هتك حرمت و حیثیت نامزدهای انتخاباتی برای عموم ممنوع بوده و متخلفین طبق مقررات مجازات‌خواهند شد.

فصل هفتم - جرائم و تخلفات
‌ماده 66- علاوه بر جرائم مندرج در این قانون ارتكاب امور ذیل جرم محسوب می‌شود:
1 - خرید و فروش رأی.
2 - رأی گرفتن با شناسنامه كسی كه حضور ندارد.
3 - تهدید یا تطمیع در امر انتخابات.
4 - رأی دادن با شناسنامه جعلی.
5 - رأی دادن با شناسنامه دیگری.
6 - رأی دادن بیش از یكبار.
7 - توصیه به نوشتن اسم كاندیدای معین در ورقه رأی توسط افراد متفرقه درمحل اخذ رأی.
8 - اخلال در امر انتخابات.
9 - كم و زیادكردن آراء یا تعرفه‌ها.
10 - تقلب در رأی‌گیری و شمارش آراء.
11 - تقلب و تزویر در اوراق تعرفه یا برگ رأی یا صورتجلسات.
12 - توصیه به نوشتن اسم كاندیدای معین در ورقه رأی از طرف اعضاء شعبه اخذ رأی و ناظرین و بازرسان.
13 - تغییر و تبدیل یا جعل و یا ربودن و یا معدوم نمودن اوراق و اسناد انتخاباتی از قبیل تعرفه و برگ رأی و صورتجلسات و تلكس و تلفنگرامها و‌تلگرافها.
14 - باز كردن و یا شكستن قفل محل نگهداری و لاك و مهر صندوقهای رأی بدون مجوز قانونی.
15 - جابجایی، دخل و تصرف و یا معدوم نمودن اسناد انتخاباتی بدون مجوز قانونی.
16 - ایجاد رعب و وحشت برای رأی‌دهندگان یا اعضای شعب ثبت نام و اخذ رأی با اسلحه یا بدون اسلحه در امر انتخابات.
17 - دخالت در امر انتخابات با سِمَت مجعول و یا به هر نحو غیرقانونی.
18 - انجام یا عدم انجام هرگونه عملی كه باعث مخدوش شدن رأی مردم از ناحیه اعضای شعبه اخذ رأی باشد از قبیل خودداری كردن از ممهور نمودن‌برگه تعرفه یا شناسنامه یا انتقال صندوق اخذ رأی به غیر از محل آگهی شده.
تبصره - چنانچه وقوع جرائم مندرج در این ماده موجب گردد كه جریان انتخابات در یك یا چند شعبه ثبت نام و اخذ رأی از مسیر قانونی خود‌خارج شود و در نتیجه كلی انتخابات موثر باشد مراتب وسیله وزارت كشور به منظور طرح در شورای نگهبان به هیأت مركزی نظارت اعلام می‌گردد.
ماده 67 - تشكیلات قضائی هر حوزه انتخابیه به منظور پیشگیری از وقوع جرم، ضمن هماهنگی با ناظرین شورای نگهبان و هیات اجرائی‌اقدامات لازم را در محدوده مقررات معمول می‌دارد.
تبصره - از موقع ثبت نام تا پایان انتخابات احضار و بازداشت نامزدهای نمایندگی مجلس شورای اسلامی در رابطه با اتهامات قبل از نامزدی و یا‌تخلفات انتخاباتی ممنوع است مگر در مواردی كه به نظر رئیس قوه قضائیه عدم بازداشت آنان موجب تضییع حق گردد و یا اخذ تأمین و تضمین لازم ‌ممكن نباشد.

‌فصل هشتم - شكایات و نحوه رسیدگی
‌ماده 68 - هیأتهای اجرائی مراكز حوزه‌های انتخابیه موظفند از تاریخ تشكیل هیات اجرائی تا دو روز پس از اعلام نتیجه اخذ رأی انتخابات،‌شكایات واصله را بپذیرند و حداكثر ظرف هفت روز از تاریخ دریافت شكایات در جلسه مشترك هیأتهای اجرائی و نظارت حوزه انتخابیه به آنها‌رسیدگی نمایند.
تبصره 1 - كسانی كه از نحوه برگزاری انتخابات شكایت داشته باشند، می‌توانند ظرف هفت روز از تاریخ اخذ رأی شكایت مستند خود را به‌دبیرخانه شورای نگهبان نیز تسلیم دارند.
تبصره 2 - شكایاتی قابل رسیدگی خواهند بود كه مشخصات شاكی یا شاكیان شامل نام، نام خانوادگی، نام پدر، شغل، نشانی كامل، شماره تلفن(‌در صورت داشتن تلفن) و اصل امضاء شاكی را داشته باشد.
تبصره 3 - در صورتی كه شاكی بدون دلیل و مدرك كسی را متهم نماید و عمل شاكی عنوان افترا داشته باشد قابل تعقیب و پیگیری است.
‌تبصره 4 - طرح و بررسی شكایات در مورد افراد محرمانه بوده و افشای آن ممنوع است.
‌ماده 69 - شكایاتی كه در جریان انتخابات به هیات اجرائی تسلیم می‌شود مانع ادامه كار انتخابات نمی‌باشد.
‌ماده 70 - هیات اجرائی پس از بررسی شكایات و گزارشها چنانچه تشخیص دهد كه امور انتخابات دریك یا چند شعبه از جریان عادی خارج شده‌و صحیح انجام نگرفته است، با تأیید هیات نظارت، انتخابات یك یا چند شعبه مزبور را در صورتی كه در سرنوشت انتخابات مؤثر نباشد، باطل اعلام‌می‌نماید.
تبصره - چنانچه ابطال همه و یا قسمتی از آراء یك یا چند صندوق اخذ رأی در تغییر سرنوشت انتخابات موثر باشد، تصمیم با شورای نگهبان‌است.
‌ماده 71 - كلیه شكایات مربوط به انتخابات، قبل از ارسال پرونده انتخاباتی به مجلس توسط وزارت كشور به هیات مركزی نظارت ارسال و پس از‌آن، پرونده عیناً به مجلس فرستاده خواهد شد.
تبصره - شورای نگهبان موظف است كلیه شكایات مربوط به انتخابات را پس از صدور اعتبارنامه‌ها به مجلس ارسال دارد.
‌ماده 72 - درصورتی كه رسیدگی به شكایات هریك از حوزه‌های انتخابیه منجر به توقف یا ابطال انتخابات گردد، اعلام آن از رسانه‌های گروهی از‌اختیارات شورای نگهبان است.
تبصره - توقف یا ابطال انتخابات در هر حوزه انتخابیه باید مستند به قانون و همراه با اسناد و مدارك معتبر و با رأی اكثریت مطلق اعضای شورای‌نگهبان باشد.
‌ماده 73 - صدور اعتبارنامه منتخبین موكول به عدم ابطال انتخابات از طرف شورای نگهبان می‌باشد و شورای نگهبان در اسرع وقت نظر خود را‌درباره انتخابات اعلام می‌نماید و وزارت كشور موظف است بلافاصله دستور صدور اعتبارنامه را بدهد.
‌ماده 74 - اعتبارنامه منتخبین به دستور وزارت كشور و با مهر و امضاء اعضاء هیات اجرائی و هیات نظارت در پنج نسخه ( یك نسخه برای شورای‌نگهبان) ظرف مدت چهل و هشت ساعت تنظیم و صادر می‌گردد.
تبصره - در صورتی كه هریك از اعضای هیأتهای اجرائی و نظارت پس از اعلام نظر شورای نگهبان از امضاء اعتبارنامه خودداری كنند، متخلف از‌قانون محسوب و تا ده سال از عضویت در هیأتهای اجرائی و نظارت محروم خواهند شد و اعتبارنامه با امضاء وزیر كشور و رئیس هیات مركزی نظارت‌بر انتخابات كشور معتبر خواهد بود.

‌فصل نهم - مجازات
ماده 75 - مجازات مرتكبین جرائم و تخلفات مقرر در بندهای (1)، (2)، (3)، (4)، (5)، (6)، (7) و (8) ماده (66) تا سه ماه حبس یا یك‌میلیون (000 000 1) تا پنج میلیون (000 000 5) ریال جزای نقدی و هشت سال محرومیت از عضویت در هیأتهای اجرائی و نظارت و شعب اخذ رأی می‌باشد.
ماده 76 - مجازات مرتكبین جرائم و تخلفات مقرر در بندهای (9)، (10)، (11) (12)، (13)، (14) (15) و (18) ماده (66) از شش ماه تا دو‌سال حبس یا سه میلیون (000 000 3) تا پانزده میلیون (000
000 15) ریال جزای نقدی و حسب مورد به انفصال از خدمات دولتی از شش ماه تا دو سال و دوازده سال‌محرومیت از عضویت در هیاتهای اجرائی و نظارت و شعب اخذ رأی می‌باشد.
ماده 77 - مجازات مرتكبین جرایم مقرر در بند (16) ماده (66) اعم از مباشر و یا معاون و یا تحریك كننده در صورتی كه محاربه صدق نكند همان‌مجازات مقرر در ماده (617) قانون مجازات اسلامی می‌باشد.
‌ماده 78 - مجازات مرتكبین جرائم مقرر در بند (17) ماده (66) علاوه بر مجازات مندرج در ماده (555) قانون مجازات اسلامی، دوازده سال‌محرومیت از عضویت در هیأتهای اجرائی و نظارت و شعب اخذ رأی می‌باشد.
‌ماده 79 - مجازات تخلف از مقررات مواد (11)، (24)، (34)، (40)، (53) و (60) و تبصره‌های مربوط با رعایت مقررات قانون رسیدگی به‌تخلفات اداری عبارت است از كسر حقوق، فوق‌العاده شغل و یا عناوین مشابه، حداكثر تا یك سوم از یك ماه تا یك سال و یا انفصال موقت از یك ماه‌تا یك سال.
تبصره - چنانچه مرتكب از كاركنان دولت نباشد از عضویت در هیأتهای اجرائی، نظارت و شعب اخذ رأی برای مدت هشت سال محروم خواهد‌شد.
‌ماده 80 - مجازات تخلف از مقررات مواد (57) و (58) پرداخت پانصد هزار(000 500) تا یك میلیون (000 000 1) ریال جزای نقدی می‌باشد.
‌ماده 81 - مجازات مرتكبین تخلف مندرج در صدر ماده (59) و تبصره (2) آن حبس از سه تا شش ماه یا جزای نقدی از دو میلیون (000 000 2)‌تا ده میلیون (000 000 10) ریال می‌باشد و مجازات مرتكبین جرائم مندرج در قسمت اخیر ماده (59) و تبصره (1) آن همان مجازات مقرر در ماده(598) قانون مجازات اسلامی خواهد بود.
‌ماده 82 - مجازات تخلف از مقررات ماده (61) از یكصد هزار (000 100) تا دو میلیون (000 000 2) ریال جزای نقدی می‌باشد چنانچه مأمورین‌انتظامی و سایر مقامات و مسئولین موظف از انجام وظیفه مقرر در ذیل ماده (61) استنكاف نمایند علاوه بر مجازات مقرر فوق به انفصال موقت از یك‌تا سه ماه محكوم می‌گردند.
ماده 83 - مجازات مرتكبین تخلفات موضوع ماده (64) علاوه بر كیفر مقرر در قانون مطبوعات، جزای نقدی از یك میلیون (000 000 1) تا پنج‌میلیون (000 000 5) ریال می‌باشد. در صورتی كه تخلف ارتكابی متضمن افتراء و اهانت باشد مرتكب به مجازات مقرر در قانون مجازات اسلامی‌محكوم خواهد شد.
‌ماده 84 - مجازات مرتكبین تخلف مقرر در تبصره ماده (63) از پانصد هزار (000 500) تا دو میلیون (000 000 2) ریال جزای نقدی می‌باشد.
‌ماده 85 - مجازات مرتكبین تخلف از موضوع مقرر در صدر ماده (65) جزای نقدی از پنجاه‌هزار (000 50) تا یك میلیون (000 000 1) ریال‌می‌باشد.
‌ماده 86 - در كلیه مواردی كه مرتكب هر یك از تخلفات موضوع این قانون از داوطلبان نمایندگی باشند به حداكثر مجازات مقرر محكوم خواهد‌شد.
‌ماده 87 - در اجرای صحیح اصل نود و نهم (99) قانون اساسی و حفظ بیطرفی كامل، ناظرین شورای نگهبان موظفند در طول مدت مسؤولیت‌خود، بیطرفی كامل را حفظ نمایند و جانبداری ناظرین به هرطریقی از یكی از كاندیداها جرم محسوب می‌شود.
تبصره - ناظرین شورای نگهبان در صورتی كه مرتكب هر یك از جرائم مربوط به هیأتهای اجرایی و یا هیأتهای اخذ رأی شوند به مجازات جرائم‌مقرر در ماده (66) و تبصره ماده (53) برای این هیأتها، محكوم می‌گردند.
‌ماده 88 - مجازاتهای این فصل به انواع مذكور در این قانون منحصر نبوده و قاضی در هر مورد می‌تواند متخلف را به مجازات مذكور در این قانون و‌یا مجازاتی كه برای این تخلفات در كتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (‌تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده) مصوب 1375. 3. 2 مقرر گردیده محكوم‌نماید.

‌فصل دهم - تمهید مقدمات، تشكیل و افتتاح مجلس شورای اسلامی
ماده 89 - فرمانداران و بخشداران مركز حوزه انتخابیه موظفند پس از اعلام ستاد انتخابات كشور مبنی بر صدور اعتبارنامه منتخبین حداكثر ظرف‌چهل و هشت ساعت نسبت به صدور اعتبارنامه‌های نمایندگان مجلس شورای اسلامی حوزه انتخابیه اقدام و یك نسخه از آن را به منتخب یا نماینده‌وی كه كتباً معرفی می‌شود و برای دریافت آن به فرمانداری یا بخشداری مركز حوزه انتخابیه مراجعه نموده تحویل نمایند.
‌ماده 90 - پس از آنكه اعتبارنامه‌های دو سوم مجموع نمایندگان مجلس شورای اسلامی واصل شد اداره كل قوانین مجلس شورای اسلامی مراتب‌را به منظور فراهم نمودن مقدمات افتتاح مجلس شورای اسلامی به استحضار وزیر كشور می‌رساند.
‌ماده 91 - وزیر كشور پس از فراهم نمودن مقدمات افتتاح مجلس از نمایندگان منتخب دعوت می‌نماید تا در تهران حضور یابند. نمایندگان منتخب‌موظفند ظرف پنج روز از تاریخ دعوت وزیر كشور خود را به اداره كل قوانین مجلس شورای اسلامی معرفی نمایند.
‌ماده 92 - وزیر كشور موظف است در جلسه افتتاحیه مجلس شورای اسلامی گزارش انتخابات را به مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید.
‌ماده 93- آئین‌نامه اجرائی این قانون را وزارت كشور تهیه و با تصویب هیات وزیران به اجراء می‌گذارد.
ماده 94 - كلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون ملغی‌الاثر می‌باشد. [37]