شهاب نيوز - گفتمان اصلاحی نيازمند بازسازی‏ [مرتضی مبلغ]

گفتمان اصلاحی نيازمند بازسازی‏ [مرتضی مبلغ]

گفتمان اصلاحي امروز‎ ‎بايد بر دو محور اساسي بازسازي و ساماندهي شود؛ مبارزه با روند تحجر و قشري‌گرايي و‎ ‎مظاهر مختلف آن و تبيين، بازسازي و احياي آرمان‌هاي انقلاب و انديشه‌هاي امام(ره) و‎ ‎اسلامي كه امام منادي آن بود‎. ‎

گفتمان‌ها براساس نيازها و ضرورت‌هاي‎ ‎تاريخي جامعه ساخته مي‌شوند‎.‎در هر مقطع زماني گفتمان‌ها با جلوه خاص و‎ ‎متناسب با اقتضائات و شرايط آن مقطع ظهور مي‌كند و در واقع گفتمان‌ها يا به طور‎ ‎طبيعي فارغ از اراده سازمان يافته و يا با اراده و برنامه‌ريزي جريان‌هاي سياسي،‎ ‎اجتماعي و فرهنگي در فضاي جامعه جريان و حاكميت مي‌يابند‎. ‎گفتمان غالب مظهر‎ ‎خواسته عمومي و سرشار از انرژي براي تحقق خواسته‌هاست براي گفتمان‌سازي سه شرط‎ ‎اصلي لازم است.

‎اين سه شرط عبارت‌اند از اين‌ كه؛ گفتمان بايد مبتني‎ ‎بر خواسته عمومي باشد، نسبت آن با لايه‌هاي جامعه به گونه‌اي باشد كه به‎ ‎تسخير افكار عمومي و جذب وسيع و عميق آن منجر شود و انرژي لازم براي تحقق خواسته‎ ‎عمومي را آزاد كند و شرط سوم اين‌كه در برابر گفتمان‌هاي مخالف و رقيب توان مقاومت‎ ‎داشته باشد و بر آن‌ها فائق آيد. ‎

شرايط امروز جامعه ايران‎ ‎نگراني وسيعي را به ويژه در بين نخبگان برانگيخته است‎.‎‏ گرچه اين‎ ‎نگراني درعرصه اقتصاد، جلوه آشكارتر و بارزتري دارد، اما ريشه مشكلات عميق‌تر و‎ ‎جدي‌تر ازآن‌ چيزي است كه در عرصه اقتصاد رخ نموده است؛ در واقع روند ناهنجار و‎ ‎نگران كننده اقتصاد كشور نيز مستقيما ريشه در مشكلات ديگر دارد. مي‌توان ريشه‎ ‎مشكلات را در موارد متعددي جست‌وجو كرد؛ حاكميت افكار و عقايد غير واقعي و مبتني بر‎ ‎توهم و خومداري در بخش‌هايي از مديريت‌ها، ضعف‌ها يا فقدان نهادهاي مدني قدرتمند،‎ ‎ضعف يا فقدان رسانههاي منتقد و در مقابل وجود رسانههاي فراگير و قدرتمند يك سويه،‎ ‎عدم پاسخگويي نسبت به برخي اقدام‌ها و تصميم‌ها، روند تخريب و تضعيف اقليت و برخي‎ ‎اقدام‌هاي مخدوش كننده قانونگرايي از اين جمله هستند.‎

در يك كلام‎ ‎مي‌توان گفت چالش‌هاي عمده و اساسي مربوط به مجموعه افكار، عقايد، اقدام‌ها و‎ ‎گفتمان‌هايي است كه بين آموزه‌ها و آرمان‌هاي تاريخي جامعه ايران، به ويژه‎ ‎آرمان‌هاي انقلاب و امام(ره) فاصله انداخته و مي‌اندازد و درصدد كم رنگ كردن و حذف‎ ‎آن از جامعه است‎. ‎جامعه نوين ايران پس از انقلاب‎ ‎كه با نفي سلطه و مادي‌گرايي، و رويكرد توسعه و تعالي بر مدار دين و معنويت در‎ ‎دنياي مدرن شكل گرفت، چهره‌اي از عقلانيت و دين‌مداري و هويت را برگزيد و به نمايش‎ ‎گذاشت كه با اين اهداف و آرمان‌ها سازگار بود، اما دست‌هايي در تكاپوي ايجاد بدعت و‎ ‎تحريف در دين و معنويت، و ارايه چهره غيرعقلاني و متحجرانه از آناند كه آتش در‎ ‎خرمن عقايد اصيل و پويايي دين مي‌اندازد. جامعه امروز ايران گاهي با افكار و اعمالي‎ ‎مواجه است كه به جاي تحقق آرمان‌ها و آموزه‌هاي امام و انقلاب، در پي تحريف و‎ ‎استحاله آن‌هاست.

دامن زدن به چالش سنت و مدرنيته و فاصله گرفتن با عقلانيت و شرايط‎ ‎و اقتضائات جديد، در دستور كار برخي جريان‌هاي سياسي و فرهنگي قرار گرفته است‎. ‎به نظر مي‌رسد امروز مهمترين وظيفه‎ ‎دلسوزان جامعه، به ويژه اصلاح‌طلبان مبارزه با اين جريان و روند خطرناك و افشاي‎ ‎ابعاد و جلوه‌هاي آن است. با اندكي تامل آشكار مي‌شود كه با فعال‌تر شدن اين جريان،‎ ‎هيچ يك از آموزه‌هاي اسلامي و آرمان‌هاي اسلامي در جامعه ايران امكان بروز و ظهور‎ ‎نخواهد يافت، به عكس، خرمن آرمان‌ها و آرزوها نيز در آتش تعصبات جاهلي خواهد سوخت و‎ ‎خاكستر سرد ناكامي و ياس بر جاي خواهد ماند‎. ‎گفتمان اصلاحي امروز بايد‎ ‎بر دو محور اساسي بازسازي و ساماندهي شود" اين دو محور " مبارزه با روند تحجر و‎ ‎قشري‌گرايي و مظاهر مختلف آن و تبيين، بازسازي و احياي آرمان‌هاي انقلاب و‎ ‎انديشه‌هاي امام(ره) و اسلامي كه امام منادي آن بود ‏‎.‎‏

اين‎ ‎گفتمان بايد نسبت خود را با اقشار مختلف جامعه ايران به ويژه طيف‌هايي كه قربانيان‎ ‎مستقيم هجوم جريان تحجر و قشري گرايي‌اند به گونه‌اي برقرار كند تا بتواند به‎ ‎لايه‌هاي دروني آنان كه عميقا خواهان اعتلا و معنويت است، نفوذ كند و گنجينه‌هاي‏‎ ‎عقلانيت آنان را متجلي سازد. آنگاه نهضت آگاهي و آزادي از بند تعصب‌ها و‎ ‎خودمداري‌ها بر پا شده و جامعه شايسته و فرهيخته ايراني باز بر مدار صلاح و سواد‎ ‎قرار خواهد گرفت‎. ‎

به نظر مي‌رسد روشنفكران، انديشمندان،‎ ‎نخبگان و فرهيختگان سياسي ، اجتماعي و فرهنگي جامعه براي دستيابي به دموكراسي و افق‎ ‎معنويت و جامعه مدني، چارهاي جز مهندسي همه جانبه براي برپايي اين گفتمان و ترويج‎ ‎و تحكيم آن ندارند‎.